ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ നയതന്ത്ര വിരുന്നിൽ എന്താണ് വിളമ്പുന്നത് എന്നത് വെറും ഭക്ഷണത്തിന്റെ കാര്യമാണെന്ന് തോന്നാം. എന്നാൽ ഒരു മേശയിൽ വിളമ്പിയ ഒരു പ്ലേറ്റ് പോലും ചിലപ്പോൾ വലിയ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമായി മാറും. ബ്രിക്സ് നേതാക്കൾ ഒരുമിച്ചിരുന്ന ഡൽഹിയിലെ ആ വിരുന്നിലും സംഭവിച്ചത് അതുതന്നെ. മേശയിൽ മാംസാഹാര വിഭവങ്ങളൊന്നുമില്ല. പകരം ഇന്ത്യൻ പാചകത്തിന്റെ വൈവിധ്യം വിളിച്ചോതുന്ന സമ്പൂർണ സസ്യാഹാര മെനു. അതോടെ ചോദ്യം ഉയർന്നു, ലോക നേതാക്കൾക്കായി ഇന്ത്യ ഒരുക്കിയ വിരുന്നിൽ എന്തുകൊണ്ട് മാംസാഹാരം ഒഴിവാക്കി? വിവാദം മുറുകുന്നതിനിടെയാണ് രണ്ട് പതിറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഒരു ഓർമ്മയുമായി ഐസ്‌ലാൻഡിന്റെ മുൻ പ്രസിഡന്റ് രംഗത്തെത്തിയത്. അതോടെ ഭക്ഷണത്തെച്ചൊല്ലിയ തർക്കത്തിന് മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ-നയതന്ത്ര നിറം കൂടി ലഭിച്ചു.
ഡൽഹിയിൽ നടന്ന പതിനെട്ടാമത് ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിയുടെ ഭാഗമായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കൾക്കായി നൽകിയ സംസ്ഥാന വിരുന്നിലാണ് പൂർണമായും സസ്യാഹാര വിഭവങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. ഖണ്ഡ്വി, പനീർ ലബാബ്ദാർ, ഗുച്ചി മാർമിക്, മില്ലറ്റ് പുലാവ്, കൂൺ ഗലൂട്ടി, ജലേബി തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗതവും ആധുനികവുമായ ഇന്ത്യൻ വിഭവങ്ങളാണ് അത്താഴവിരുന്നിൽ ഇടംപിടിച്ചത്. ഇന്ത്യയുടെ പ്രാദേശിക പാചക പാരമ്പര്യവും മില്ലറ്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള തദ്ദേശീയ ധാന്യങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യവും ലോക നേതാക്കൾക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് മെനു രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതെന്നാണ് സർക്കാർ വാദം.
ദേശീയ മാധ്യമമായ ന്യൂസ് 18 ന്റെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, വിരുന്നിലെ ഈ സസ്യാഹാര മെനു രാഷ്ട്രീയ വിവാദമായി മാറാൻ അധികം സമയം വേണ്ടിവന്നില്ല എന്നതാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും മാംസാഹാരം കഴിക്കുന്നവരാണെന്ന വാദവുമായി കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയാണ് വിഷയം ഉയർത്തിയത്. ഇന്ത്യൻ ഭക്ഷണത്തിന്റെ വൈവിധ്യത്തിൽ മാംസാഹാരത്തിനും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. തന്റെ സഹോദരിയുടെ ചോലെ ഭട്ടൂരിയുടെ ചിത്രം പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പരാമർശം.
വിമർശനം അതോടെ അവസാനിച്ചില്ല. കോൺഗ്രസ് നേതാവ് പവൻ ഖേരയും കേന്ദ്രസർക്കാരിനെതിരെ രംഗത്തെത്തി. ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങളുടെ ഭക്ഷണശീലങ്ങളിൽ ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിലുള്ള മുൻഗണന അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് അദ്ദേഹം ബ്രിക്സ് വിരുന്നിലെ മെനുവിനെയും അവതരിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ സർക്കാർ പക്ഷം അതിനെ പൂർണമായും മറ്റൊരു രീതിയിലാണ് കാണുന്നത്. വിദേശ നേതാക്കൾക്ക് ഇന്ത്യൻ പാചകത്തിന്റെ വൈവിധ്യവും പാരമ്പര്യവും പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനാണ് സസ്യാഹാര മെനു തെരഞ്ഞെടുത്തതെന്നും, അതിനെ രാഷ്ട്രീയ വിവാദമാക്കുന്നത് അനാവശ്യമാണെന്നും കേന്ദ്രമന്ത്രി കിരൺ റിജിജു പ്രതികരിച്ചു.
ഇവിടെയാണ് ഭക്ഷണത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിന് അപ്പുറം നയതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഷ കടന്നുവരുന്നത്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് നൽകുന്ന ഔദ്യോഗിക വിരുന്ന് സാധാരണ ഒരു ഹോട്ടൽ ഡിന്നർ പോലെയല്ല. ആതിഥേയ രാജ്യം സ്വന്തം സംസ്കാരവും പാരമ്പര്യവും കൃഷിയും ഭക്ഷണരീതികളും പോലും അതിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ കാര്യത്തിൽ മില്ലറ്റുകൾക്ക് നൽകിയ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യവും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ‘ശ്രീ അന്ന’ എന്ന പേരിൽ മില്ലറ്റുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഇന്ത്യയുടെ നയത്തോടൊപ്പം സുസ്ഥിരതയും പോഷക വൈവിധ്യവും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുക എന്ന സന്ദേശവും മെനുവിലൂടെ നൽകുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
എന്നാൽ ഈ വിവാദത്തിനിടയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി എത്തിയ പ്രതികരണമാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടിയത്. ഐസ്‌ലാൻഡിന്റെ മുൻ പ്രസിഡന്റ് ഒലാഫർ റാഗ്നർ ഗ്രിംസൺ തന്റെ പഴയ അനുഭവം പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ട് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ കുറിച്ചത്, രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഇന്ത്യയുടെ മുൻ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. എ.പി.ജെ. അബ്ദുൾ കലാമിന് ഐസ്‌ലാൻഡിൽ നൽകിയ സംസ്ഥാന വിരുന്നിലും സമ്പൂർണ സസ്യാഹാര മെനു ഒരുക്കിയിരുന്നുവെന്നാണ്.
1996 മുതൽ 2016 വരെ ഐസ്‌ലാൻഡിന്റെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ഗ്രിംസൺ, കലാമിന്റെ ഐസ്‌ലാൻഡ് സന്ദർശനത്തെ ഓർത്തെടുത്തുകൊണ്ടാണ് ഈ പ്രതികരണം നടത്തിയത്. ഒരു നോർഡിക് രാജ്യത്തേക്കുള്ള ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ ആദ്യ സന്ദർശനത്തിനിടെ കലാമിന് സംസ്ഥാന വിരുന്ന് നൽകിയപ്പോൾ സസ്യാഹാര മെനു തന്നെ ഒരുക്കിയിരുന്നുവെന്നും, സസ്യാഹാരം എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന രാജ്യമല്ലാത്ത ഐസ്‌ലാൻഡിൽ പോലും അത്തരമൊരു വിരുന്ന് സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു.
ഇതോടെ ബ്രിക്സ് വിരുന്നിനെതിരായ വിമർശനത്തിന് മറ്റൊരു ചോദ്യം കൂടി ഉയർന്നു, വിദേശ നേതാക്കൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേക ഭക്ഷണരീതി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് അസാധാരണമാണോ? ഗ്രിംസണിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഒരു ഔദ്യോഗിക വിരുന്നിൽ ആതിഥേയ രാജ്യം അതിഥികൾക്ക് സ്വന്തം പാചക സംസ്കാരത്തെ മുൻനിർത്തിയുള്ള മെനു നൽകുന്നത് പുതിയൊരു പ്രവണതയല്ല എന്നതാണ്.
ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിയുടെ വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യത്തിനിടയിലാണ് ഈ ചെറിയ ഭക്ഷണവിവാദം ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. സെപ്റ്റംബർ 12, 13 തീയതികളിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന പതിനെട്ടാമത് ബ്രിക്സ് നേതൃ ഉച്ചകോടി 11 അംഗ രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കളെയും പങ്കാളി രാജ്യങ്ങളെയും അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളെയും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന വലിയ നയതന്ത്ര വേദിയായിരുന്നു. ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ, ബഹുധ്രുവ ലോകക്രമം, വികസന സഹകരണം തുടങ്ങിയ വലിയ വിഷയങ്ങളാണ് ഉച്ചകോടിയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്.
എന്നാൽ വലിയ ജിയോപൊളിറ്റിക്കൽ ചർച്ചകൾക്കിടയിൽ ഒരു വിരുന്നിലെ മെനു പോലും രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായി മാറിയെന്നതാണ് ഈ സംഭവത്തിന്റെ കൗതുകം. സർക്കാരിന് അത് ഇന്ത്യൻ പാചകത്തിന്റെ അഭിമാനപ്രകടനം. പ്രതിപക്ഷത്തിന് അത് ഭക്ഷണ സ്വാതന്ത്ര്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ ചർച്ച. സോഷ്യൽ മീഡിയയ്ക്ക് അത് അതിലും വലിയൊരു വിവാദം.
അതേസമയം, ഐസ്‌ലാൻഡിൽ ഡോ. എ.പി.ജെ. അബ്ദുൾ കലാമിന് സസ്യാഹാര വിരുന്ന് നൽകിയിരുന്നുവെന്ന ഒലാഫർ റാഗ്നർ ഗ്രിംസണിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ ഈ വിവാദത്തിന് മറ്റൊരു മനോഹരമായ അർത്ഥം നൽകുന്നു. അതിഥികൾക്ക് സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സംസ്കാരവും പാരമ്പര്യവും രുചികളുമൊക്കെ പരിചയപ്പെടുത്തുക എന്നത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നയതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ബ്രിക്സ് നേതാക്കൾക്കായി ഇന്ത്യ ഒരുക്കിയ സസ്യാഹാര വിരുന്നിനെ, ഇന്ത്യയുടെ സമ്പന്നമായ പാചകപാരമ്പര്യത്തെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഒരു സാംസ്കാരിക നയതന്ത്ര നീക്കമായും കാണാം.
