അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാകുമ്പോൾ ലോകം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലേക്കാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ഊർജ്ജ ഇടനാഴികളിലൊന്നായ ഈ സമുദ്രപാതയിലൂടെ ആഗോള എണ്ണക്കയറ്റുമതിയുടെ വലിയൊരു വിഹിതമാണ് ദിവസേന കടന്നുപോകുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ ഈ മേഖലയിലെ ചെറിയൊരു സംഘർഷം പോലും ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയെയും ഊർജ്ജ വിപണികളെയും ഗൗരവമായി ബാധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്.
ജൂൺ മധ്യത്തിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ ഒരു ഇടക്കാല ധാരണാപത്രം നിലവിൽ വന്നതോടെ മേഖലയിലെ സൈനിക സംഘർഷങ്ങൾക്ക് താൽക്കാലികമായെങ്കിലും ശമനം ലഭിച്ചിരുന്നു. സ്ഥിരമായ ഒരു കരാറിലേക്കുള്ള ചർച്ചകൾ തുടരുന്നതിനിടെ സൈനിക നടപടികൾ നിർത്തിവയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ ധാരണയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ആ സമയത്ത് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണികളിൽ എണ്ണവിലയിൽ കുറവും ഷിപ്പിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പുനരാരംഭവും പ്രതീക്ഷയുടെ സൂചനകളായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ ആ ആശ്വാസം ദീർഘകാലം നിലനിന്നില്ല. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച വാണിജ്യ കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് സ്ഥിതിഗതികൾ വീണ്ടും വഷളാകുകയായിരുന്നു. ഈ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദി ഇറാനാണെന്ന് അമേരിക്ക ആരോപിക്കുകയും അതിന് മറുപടിയായി ഇറാന്റെ തെക്കൻ തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ ചില സൈനിക-നാവിക സൗകര്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നാവിഗേഷൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഭീഷണി ഉയരുന്നുവെന്ന ആശങ്ക ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് അമേരിക്കൻ സൈനിക നടപടികൾ ന്യായീകരിക്കപ്പെട്ടത്. മേഖലയിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന യുഎസ് സെൻട്രൽ കമാൻഡ്, വാണിജ്യ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനാണ് പുതിയ നടപടികളെന്ന് വിശദീകരിച്ചു.
അതേസമയം, അമേരിക്കയുടെ ആരോപണങ്ങളെ ഇറാൻ ശക്തമായി നിഷേധിച്ചു. തങ്ങളുടെ സാർവഭൗമാവകാശങ്ങൾക്കും ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്കുമെതിരായ നടപടികളാണ് അമേരിക്ക സ്വീകരിക്കുന്നതെന്നും, മേഖലയിൽ കൂടുതൽ സൈനിക ഇടപെടലുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിന് പ്രതികരണം ഉണ്ടാകുമെന്നും ഇറാൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
സംഘർഷം പുനരാരംഭിച്ചതോടെ തെക്കൻ ഇറാനിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങൾ ആക്രമണങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി മാറി. ഇറാന്റെ പ്രധാന തുറമുഖ നഗരമായ ബന്ദർ അബ്ബാസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള തന്ത്രപ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ ആക്രമണത്തിനിരയായതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നു. ഇറാനിയൻ നാവികസേനയുടെയും ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിന്റെയും പ്രധാന സൗകര്യങ്ങൾ ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ ഈ മേഖലയ്ക്ക് വലിയ സൈനിക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ചബഹാർ, കൊണാർക്ക് തുടങ്ങിയ തീരദേശ നഗരങ്ങളും ആക്രമണങ്ങളുടെ ഭാഗമായി. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ വൈദ്യുതി വിതരണത്തിലും ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളിലും തടസ്സം നേരിട്ടതായി ഇറാനിയൻ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. അതേസമയം അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ പുനഃസ്ഥാപന പ്രവർത്തനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പുരോഗമിക്കുന്നുവെന്നും അധികൃതർ അറിയിച്ചു.
ഇറാൻ തിരിച്ചടിയായി മേഖലയിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യമുള്ള രാജ്യങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് മിസൈൽ, ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും പുറത്തുവന്നു. കുവൈത്തും ബഹ്റൈനും തങ്ങളുടെ വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭീഷണികളെ തടഞ്ഞതായി അവകാശപ്പെട്ടു. ഖത്തറും ഉയർന്ന സുരക്ഷാ ജാഗ്രത പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് സ്ഥിതിഗതികൾ നിയന്ത്രണവിധേയമാണെന്ന് അറിയിച്ചു.
ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഫെബ്രുവരിയിൽ ആരംഭിച്ച സംഘർഷത്തെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ജൂണിൽ രൂപപ്പെട്ട ധാരണാപത്രത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് വലിയ അനിശ്ചിതത്വം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇരുരാജ്യങ്ങളും പരസ്പരം കരാർ ലംഘിച്ചതായി ആരോപിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നയതന്ത്രപരമായ പുരോഗതിക്ക് സാധ്യതകൾ കുറയുന്നതായാണ് നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
അമേരിക്കൻ നടപടികൾ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളുടെയും നിലവിലുള്ള ധാരണകളുടെയും ലംഘനമാണെന്ന് ഇറാൻ ആരോപിക്കുന്നു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ കപ്പൽ ഗതാഗതം സുരക്ഷിതമായി തുടരുന്നതിനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങളിൽ ഇറാന്റെ പങ്കും ഉത്തരവാദിത്തവും അംഗീകരിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് ഇറാന്റെ നിലപാട്.
അതേസമയം, അമേരിക്കയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ആഗോള വ്യാപാരത്തിനും ഊർജ്ജ വിതരണത്തിനും അത്യന്താപേക്ഷിതമായ അന്താരാഷ്ട്ര ജലപാതയാണ്. അതിനാൽ ഈ മേഖലയിലെ ഏതൊരു ഭീഷണിയും നേരിടാൻ തങ്ങൾ ബാധ്യസ്ഥരാണെന്നാണ് അമേരിക്ക വിശദീകരിക്കുന്നത്.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ഇടക്കാല ധാരണാപത്രം പ്രായോഗികമായി അവസാനിച്ചതായി വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭാവിയിൽ ഇറാനുമായി ഉണ്ടാകുന്ന കരാറുകൾ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുമോയെന്ന കാര്യത്തിൽ തനിക്ക് സംശയമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. എന്നാൽ, അതേ സമയം ദീർഘകാല പ്രാദേശിക യുദ്ധം ഉണ്ടാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷ തനിക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള സാധ്യതകൾ പലതുമാണ്. ഒന്നാമതായി, ഇറാനെതിരായ സൈനിക നടപടികൾ കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. തീരദേശ മിസൈൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ, കമാൻഡ് സംവിധാനങ്ങൾ, വ്യോമ പ്രതിരോധ ശൃംഖലകൾ എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ആക്രമണങ്ങൾ ശക്തമാക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
രണ്ടാമത്തെ സാധ്യത ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ കൂടുതൽ ശക്തമായ നാവിക നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കുകയാണ്. അമേരിക്കയുടെ അഞ്ചാം കപ്പൽപ്പടയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് സൈനിക അകമ്പടി നൽകുന്നതും കപ്പൽ ഗതാഗത സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള ബഹുരാഷ്ട്ര സംവിധാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായേക്കാം.
മൂന്നാമത്തെ മാർഗം സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം വർധിപ്പിക്കുകയെന്നതാണ്. ഇറാനിയൻ എണ്ണ കയറ്റുമതിയെ ലക്ഷ്യമിട്ട് കൂടുതൽ ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനും ഇറാനുമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെതിരെ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനും അമേരിക്കക്ക് കഴിയും. ഇത് ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയെ ബാധിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള തന്ത്രമായിരിക്കും.
എന്നാൽ സൈനികവും സാമ്പത്തികവുമായ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്ക് പുറമേ നയതന്ത്ര ചാനലുകൾ പൂർണമായും അടഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു വസ്തുത. വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും പരോക്ഷ ആശയവിനിമയം തുടരുന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഭാവിയിലെ ചർച്ചകളിൽ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നാവിഗേഷൻ സ്വാതന്ത്ര്യം, മിസൈൽ പദ്ധതികൾ, പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പ്രധാന സ്ഥാനമെടുക്കാനാണ് സാധ്യത.
അവസാനമായി, അമേരിക്ക–ഇറാൻ സംഘർഷം രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നം മാത്രമല്ലെന്നതാണ് യാഥാർഥ്യം. ആഗോള ഊർജ്ജ വിതരണ ശൃംഖലകൾ, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം, മധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങൾ, ലോക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ സ്ഥിരത എന്നിവയെല്ലാം ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ ഗതിവിഗതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഓരോ സംഭവവും എണ്ണവില മുതൽ ആഗോള സാമ്പത്തിക വളർച്ച വരെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിവുള്ളതാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ സൈനിക നടപടികൾക്കപ്പുറം നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (AI SOURCES)
