ആശുപത്രിയിൽ പോയത് ചികിത്സയ്ക്ക് മടങ്ങിയത് എച്ച്ഐവിയുമായി! ഇരകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും കുട്ടികൾ; പാകിസ്ഥാനിൽ സംഭവിക്കുന്നതെന്ത്?

ആശുപത്രിയിലേക്ക് ആളുകൾ പോകുന്നത് രോഗം ഭേദമാകാനാണ്. എന്നാൽ ചികിത്സ തേടി എത്തിയ കുട്ടികൾക്ക് അവിടെ നിന്ന് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയത് ജീവപര്യന്തം ചികിത്സ ആവശ്യമായ എച്ച്ഐവി വൈറസുമായാണെങ്കിൽ? ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച ഈ ദുരന്തമാണ് ഇന്ന് പാകിസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ കറാച്ചിയിൽ ചർച്ചയാകുന്നത്. സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നൂറിലധികം പേർക്ക് എച്ച്ഐവി ബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചതും, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും കുട്ടികളാണെന്ന കണ്ടെത്തലും പാകിസ്ഥാന്റെ ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനത്തെ കടുത്ത വിമർശനത്തിനും അന്വേഷണത്തിനും വിധേയമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. ഒരു ആശുപത്രിയിലെ വീഴ്ച എങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതം മാറ്റിമറിച്ചു എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം തേടുകയാണ് ഇപ്പോൾ പാകിസ്ഥാനും അന്താരാഷ്ട്ര ആരോഗ്യവിദഗ്ധരും.

കറാച്ചിയിലെ സർക്കാർ സ്ഥാപനമായ സിന്ധ് എംപ്ലോയീസ് സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ (SESSI) നടത്തുന്ന കുൽസം ബായ് വാലിക (KBV) ആശുപത്രിയിലാണ് ഈ ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധിയുടെ കേന്ദ്രം. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും മാസങ്ങളായി ആശുപത്രിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചികിത്സ തേടിയ നിരവധി കുട്ടികൾക്ക് എച്ച്ഐവി സ്ഥിരീകരിച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് വലിയതോതിലുള്ള പരിശോധനകൾ ആരംഭിച്ചത്. ഇതുവരെ 10,500-ലധികം ആളുകളെ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ 130-ഓളം പേർക്ക് എച്ച്ഐവി ബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഇവരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം കുട്ടികളാണ്. പിന്നീട് കറാച്ചിയിലെ ലന്ധി മേഖലയിലെ മറ്റൊരു SESSI ആരോഗ്യകേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ പരിശോധനകളിലും പുതിയ കേസുകൾ കണ്ടെത്തിയതോടെ പ്രശ്നം ഒരൊറ്റ ആശുപത്രിയിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്ന ആശങ്ക ശക്തമായി.

ഈ സംഭവത്തിന്റെ വേരുകൾ 2025 ഒക്ടോബറിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. അന്നാണ് ആദ്യമായി ആറ് കുട്ടികളിൽ എച്ച്ഐവി സ്ഥിരീകരിച്ച് ആരോഗ്യവകുപ്പിനെ അറിയിച്ചത്. തുടർന്ന് നവംബറോടെ കറാച്ചിയിലെ SITE ടൗൺ പ്രദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന നിരവധി കുടുംബങ്ങൾ അവരുടെ കുട്ടികൾക്ക് ഒരേ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സ ലഭിച്ച ശേഷമാണ് എച്ച്ഐവി സ്ഥിരീകരിച്ചതെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പരാതി ഉയർത്തി. ഇതോടെയാണ് വിഷയം പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്നത്. ആദ്യം ഇത് ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമാണെന്ന് കരുതിയെങ്കിലും പിന്നീട് നടത്തിയ അന്വേഷണങ്ങൾ ആശുപത്രിക്കുള്ളിൽ ഗുരുതരമായ അണുബാധ നിയന്ത്രണ വീഴ്ചകൾ നടന്നതായി വ്യക്തമാക്കുകയായിരുന്നു.

സിന്ധ് സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച രണ്ട് ആഭ്യന്തര അന്വേഷണങ്ങളാണ് സംഭവത്തിന്റെ ഗൗരവം പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നത്. ആദ്യ അന്വേഷണത്തിൽ കെബിവി ആശുപത്രിയിലെ പീഡിയാട്രിക് വിഭാഗത്തിൽ ചികിത്സ നേടിയ 16 കുട്ടികൾക്ക് എച്ച്ഐവി സ്ഥിരീകരിച്ചതായി കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് നടന്ന സമഗ്ര അന്വേഷണത്തിൽ 78 അണുബാധകളും ആറു മരണങ്ങളും സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആശുപത്രിയിലെ ഭരണപരമായ വീഴ്ചകൾ, അണുബാധ നിയന്ത്രണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കാതിരിച്ചത്, സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ വേണ്ടവിധം ഉപയോഗിക്കാതിരുന്നത്, ഒറ്റത്തവണ ഉപയോഗിക്കേണ്ട സിറിഞ്ചുകൾ സുരക്ഷിതമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാതിരുന്നത് തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ പിഴവുകളാണ് അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. നിരവധി ആശുപത്രി ജീവനക്കാരെ ഉത്തരവാദികളാക്കുകയും അവർക്കെതിരെ നടപടികൾ ശുപാർശ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

സിന്ധ് തൊഴിൽ മന്ത്രി സയീദ് ഘാനി സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 37 ഡോക്ടർമാർക്കും ആശുപത്രി ജീവനക്കാർക്കും കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകിയതായി അറിയിച്ചു. കുറ്റക്കാരെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നവർക്കെതിരെ ക്രിമിനൽ കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ജോലിയിൽ നിന്ന് പിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്യുമെന്ന് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. തനിക്ക് പരോക്ഷമായ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടെന്ന് സമ്മതിച്ച മന്ത്രി, പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ അതാവശ്യമാണെങ്കിൽ രാജിവെക്കാനും തയ്യാറാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിഷയത്തിന്റെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്.

എന്നാൽ ഈ കേസിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിവാദം എച്ച്ഐവി എങ്ങനെ പടർന്നു എന്ന ചോദ്യമാണ്. ആദ്യം സിറിഞ്ചുകൾ പുനരുപയോഗിച്ചതാകാം കാരണം എന്ന ആരോപണം ഉയർന്നെങ്കിലും ആശുപത്രിയിൽ ഓട്ടോ-ഡിസേബിൾ സിറിഞ്ചുകളാണ് ഉപയോഗിച്ചതെന്നും അവ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കില്ലെന്നും മന്ത്രി വിശദീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഔദ്യോഗിക അന്വേഷണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത് പ്രശ്നം സിറിഞ്ചുകളുടെ പുനരുപയോഗത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്നാണ്. അണുബാധ നിയന്ത്രണത്തിലെ വ്യാപകമായ അലംഭാവം, സുരക്ഷിതമായ മെഡിക്കൽ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാത്തത്, ഉപകരണങ്ങൾ ശരിയായി അണുവിമുക്തമാക്കാത്തത്, മെഡിക്കൽ മാലിന്യങ്ങളുടെ തെറ്റായ കൈകാര്യം എന്നിവ ചേർന്നാണ് ഈ ദുരന്തത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകളുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഈ സംഭവം പാകിസ്ഥാനിൽ ആദ്യമായല്ല എന്നതാണ് ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുന്നത്. 2019-ൽ സിന്ധ് പ്രവിശ്യയിലെ റാറ്റോഡെറോയിൽ നൂറുകണക്കിന് കുട്ടികൾക്ക് എച്ച്ഐവി സ്ഥിരീകരിച്ച സംഭവം ലോകശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു. അന്ന് സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ചികിത്സാ രീതികളാണ് പ്രധാന കാരണമെന്നാണ് അന്വേഷണത്തിൽ കണ്ടെത്തിയത്. അതിനുശേഷവും വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇടയ്ക്കിടെ സമാനമായ സംഭവങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സമഗ്രമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിമർശനം.

ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും യുഎൻഎയ്ഡ്സും പുറത്തുവിട്ട ഏറ്റവും പുതിയ വിലയിരുത്തലുകൾ പാകിസ്ഥാന്റെ അവസ്ഥ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 2010-ൽ ഏകദേശം 16,000 ആയിരുന്ന വാർഷിക എച്ച്ഐവി ബാധിതരുടെ എണ്ണം 2024-ഓടെ 48,000 ആയി ഉയർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. രാജ്യത്ത് ഏകദേശം 3.5 ലക്ഷം പേർ എച്ച്ഐവിയുമായി ജീവിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. എന്നാൽ ഇവരിൽ ഏകദേശം 80 ശതമാനം പേർക്കും തങ്ങൾക്ക് രോഗബാധയുണ്ടെന്ന കാര്യം പോലും അറിയില്ല. കുട്ടികളിലെ രോഗവ്യാപനവും ആശങ്കാജനകമാണ്. 2010-ൽ 530 ആയിരുന്ന കുട്ടികളിലെ എച്ച്ഐവി കേസുകൾ 2023-ൽ 1,800 ആയി ഉയർന്നു. രോഗബാധിതരായ കുട്ടികളിൽ 38 ശതമാനം പേർക്ക് മാത്രമാണ് ആവശ്യമായ ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നത്.

കറാച്ചിയിലെ ആഗാ ഖാൻ സർവകലാശാല ആശുപത്രിയിലെ പകർച്ചവ്യാധി വിദഗ്ധൻ പ്രൊഫസർ സയ്യിദ് ഫൈസൽ മഹമൂദിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇത് ഒരു ആശുപത്രിയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. പാകിസ്ഥാനിലെ മുഴുവൻ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തെയും ബാധിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥാപരമായ തകരാറിന്റെ പ്രകടനമാണിത്. രാജ്യത്തുടനീളം സുരക്ഷിതമായ കുത്തിവയ്പ്പ് രീതികൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്നും, സ്വകാര്യ ക്ലിനിക്കുകളും ചെറിയ ചികിത്സാകേന്ദ്രങ്ങളും ഫലപ്രദമായി നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ദുർബലമാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. പാകിസ്ഥാനിലെ ആരോഗ്യസേവനങ്ങളുടെ വലിയൊരു പങ്കും സ്വകാര്യ മേഖലയാണ് നൽകുന്നത്. എന്നാൽ അവയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ആവശ്യമായ മനുഷ്യവിഭവശേഷിയും നിയമപരമായ മേൽനോട്ട സംവിധാനങ്ങളും പര്യാപ്തമല്ലെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത മെഡിക്കൽ രീതികൾ എച്ച്ഐവിക്ക് മാത്രമല്ല, ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി പോലുള്ള ഗുരുതര രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നുണ്ടെന്നാണ് ആരോഗ്യവിദഗ്ധരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്. ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് സി ബാധിതരുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പാകിസ്ഥാൻ. പല കേസുകളിലും സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത കുത്തിവയ്പ്പുകളും രക്തപ്പകർച്ചകളും തന്നെയാണ് പ്രധാന കാരണമായി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്.

വിമർശനങ്ങൾ ശക്തമായതോടെ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ അടിയന്തര നടപടികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവാരമില്ലാത്ത സിറിഞ്ചുകൾ രാജ്യവ്യാപകമായി നിരോധിക്കുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2027 ജനുവരി മുതൽ പുനരുപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന പരമ്പരാഗത സിറിഞ്ചുകളുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന നിരോധിക്കുമെന്നും ഡ്രഗ് റെഗുലേറ്ററി അതോറിറ്റി അറിയിച്ചു. ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് മുമ്പ് നിർബന്ധമായും എച്ച്ഐവി പരിശോധന നടത്തണമെന്ന നിർദേശവും ഫെഡറൽ സർക്കാർ പരിഗണനയിലാണ്. അതോടൊപ്പം, ബാധിതരായ കുട്ടികളുടെ ദീർഘകാല ചികിത്സയ്ക്കായി രണ്ട് ബില്യൺ പാകിസ്ഥാൻ രൂപയുടെ പ്രത്യേക ഫണ്ടും, ഐസൊലേഷൻ വാർഡും, ആശുപത്രിയുടെ അണുബാധ നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളുടെ സ്വതന്ത്ര ഓഡിറ്റും സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

എന്നിരുന്നാലും, വിദഗ്ധർ പറയുന്നത് നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നതു മാത്രം മതിയാകില്ലെന്നാണ്. സുരക്ഷിതമായ ചികിത്സാ രീതികൾ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയും, സ്വകാര്യ-സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ ഒരേ നിലവാരത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണ സംവിധാനം ഉറപ്പാക്കുകയും, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗവും നിർമാർജനവും കർശനമായി നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യാതെ ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാനിടയുണ്ടെന്നാണ് മുന്നറിയിപ്പ്.

കറാച്ചിയിലെ ഈ എച്ച്ഐവി ദുരന്തം ഒരു ആശുപത്രിയിലെ വീഴ്ചയുടെ കഥ മാത്രമല്ല. ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനത്തിലെ ചെറിയ അലംഭാവങ്ങൾ പോലും എത്ര വലിയ മനുഷ്യദുരന്തങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വീണ്ടും തെളിയിച്ച സംഭവമാണിത്. ചികിത്സയ്ക്കായി ആശുപത്രിയിലെത്തിയ കുട്ടികൾ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ എച്ച്ഐവിയുമായി ജീവിക്കേണ്ട സാഹചര്യം നേരിടേണ്ടിവന്നത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യനയത്തിനും മേൽനോട്ട സംവിധാനങ്ങൾക്കും മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മുന്നറിയിപ്പായാണ് ഇപ്പോൾ വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.