ഒരൊറ്റ മിസൈലുകളില്ലാതെ ഞങ്ങൾ അത് സാധിച്ചു! ഒബാമ വീണ്ടും രംഗത്തെത്തുമ്പോൾ ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത് എന്ത്?

അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം വീണ്ടും ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രചർച്ചയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, മുൻ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ബരാക്ക് ഒബാമ തന്റെ ഭരണകാലത്ത് രൂപം കൊണ്ട ഇറാൻ ആണവ കരാറിനെ വീണ്ടും ശക്തമായി പ്രതിരോധിച്ച് രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുകയാണ്. 2015-ൽ ഒപ്പുവെച്ച ജോയിന്റ് കോംപ്രിഹെൻസീവ് പ്ലാൻ ഓഫ് ആക്ഷൻ (JCPOA) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആണവ കരാർ, സൈനിക ഇടപെടലില്ലാതെ തന്നെ ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുമെന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണെന്ന് ഒബാമ ഇപ്പോൾ വാദിക്കുന്നു. ലോകം വീണ്ടും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ഒരു വലിയ യുദ്ധഭീഷണിയിലേക്കു നീങ്ങുമ്പോൾ, “നയതന്ത്രം കൊണ്ടും പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാം” എന്ന തന്റെ പഴയ നിലപാടാണ് ഒബാമ വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.

ജോയിന്റ് കോമ്പ്രെഹെൻസീവ് പ്ലാൻ ഓഫ് ആക്ഷൻ രൂപം കൊണ്ടത് ഒരു സാധാരണ രാഷ്ട്രീയ കരാറായിരുന്നില്ല. അമേരിക്ക, റഷ്യ, ചൈന, ഫ്രാൻസ്, ബ്രിട്ടൻ , ജർമ്മനി എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ലോക ശക്തികൾ ഒന്നിച്ച് ചേർന്ന് ഇറാനെ ചർച്ചാ മേശയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന ചരിത്രപരമായ നയതന്ത്ര നീക്കമായിരുന്നു അത്. വർഷങ്ങളായി ആണവ പദ്ധതികളിലൂടെ ലോകത്തെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തിയിരുന്ന ഇറാനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ യുദ്ധം മാത്രമല്ല, സമവായവും ഒരു മാർഗമാണെന്ന് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിക്കാനായിരുന്നു ആ ശ്രമം. കരാറിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇറാൻ തങ്ങളുടെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കർശനമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും, അന്താരാഷ്ട്ര ആണവ നിരീക്ഷണ ഏജൻസികൾക്ക് അവരുടെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പരിശോധന നടത്താൻ അനുമതി നൽകുകയും ചെയ്തു. പകരമായി അമേരിക്കയും പാശ്ചാത്യ രാഷ്ട്രങ്ങളും ഇറാനെതിരായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ് അനുവദിച്ചു.

സ്റ്റീഫൻ കോൾബെർട്ടിന്റെ ടോക്ക് ഷോയിൽ സംസാരിക്കവെയാണ് ഒബാമ വീണ്ടും ഈ വിഷയത്തെ ശക്തമായി ഉന്നയിച്ചത്. “ഞങ്ങൾ മിസൈൽ വിക്ഷേപിക്കാതെ അത് ചെയ്തു” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ, തന്റെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയതന്ത്ര സമീപനത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസം വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു. ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാതെ തന്നെ, ഇറാന്റെ ആണവ ശേഷിയെ നിരീക്ഷണത്തിനും നിയന്ത്രണത്തിനും വിധേയമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞുവെന്നാണ് ഒബാമയുടെ വാദം. ലോകത്തിന്റെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ മേഖലകളിലൊന്നായ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ഒരു വലിയ യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാൻ ഈ കരാർ സഹായിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഒബാമയുടെ ഈ നിലപാടിനെ അനുകൂലിച്ചും വിമർശിച്ചും അന്ന് പലരും രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. സ്വന്തം അധികാരം നിലനിർത്താൻ എന്തുവേണമെന്ന് അവർക്ക് നന്നായി അറിയാം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിന് പകരം ചർച്ചകളിലൂടെ അവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് ഒബാമ വിശ്വസിച്ചു. ലോകത്തിന് ഭീഷണിയായേക്കാവുന്ന ഇറാൻ ആണവായുധം നിർമ്മിക്കുന്നത് എങ്ങനെയെങ്കിലും തടയുക എന്നതായിരുന്നു തന്റെ സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമെന്ന് അദ്ദേഹം വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കി.

എന്നാൽ ഈ കരാർ അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയും പ്രത്യേകിച്ച് ഡോണൾഡ്‌ ട്രംപും തുടക്കം മുതൽ തന്നെ ജെസിപിഒഎയെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ വിമർശിച്ചു. ട്രംപിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ കരാർ അമേരിക്കയ്ക്ക് അനുകൂലമല്ലാത്തതും ഇറാനെ അനാവശ്യമായി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതുമായ ഒരു “ഭീകര കരാർ” ആയിരുന്നു. 2018-ൽ പ്രസിഡന്റായ ശേഷം ട്രംപ് അമേരിക്കയെ ഔദ്യോഗികമായി കരാറിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു. അതോടെ ഒബാമയുടെ നയതന്ത്ര പൈതൃകത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതായിരുന്ന ഈ കരാർ തകർച്ചയിലേക്ക് നീങ്ങുകയായിരുന്നു.

അമേരിക്ക കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയതിനു പിന്നാലെ സ്ഥിതിഗതികൾ വീണ്ടും വഷളായി. സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ശക്തമാക്കിയതോടെ ഇറാൻ വീണ്ടും യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ജെസിപിഒഎ പ്രകാരം 4 ശതമാനത്തിൽ താഴെയായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന സമ്പുഷ്ടീകരണം ഇപ്പോൾ 60 ശതമാനത്തോട് അടുക്കുന്ന നിലയിലേക്ക് ഉയർന്നു. ഇത് ആണവായുധ നിർമ്മാണത്തിനാവശ്യമായ നിലവാരത്തിന് വളരെ സമീപമാണെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ, ഒബാമയുടെ വിമർശകർ “കരാർ ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയെ അവസാനിപ്പിച്ചില്ല, വെറും വൈകിപ്പിച്ചു മാത്രം” എന്ന പഴയ വാദം വീണ്ടും ഉന്നയിക്കുകയാണ്.

ഇതിനിടയിൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സാഹചര്യങ്ങളും വിഷയത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു. ഗാസ യുദ്ധം, ഇസ്രയേൽ-ഇറാൻ സംഘർഷം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾ, എണ്ണവിലയിലെ അനിശ്ചിതത്വം എന്നിവയെല്ലാം ലോകത്തെ വീണ്ടും ആശങ്കയിലാഴ്ത്തുന്നു. ഇറാനെതിരെ സൈനിക നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്ന ആവശ്യം അമേരിക്കയിലെ ചില ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിൽ ഉയരുമ്പോൾ, അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഭീകരമായിരിക്കുമെന്ന് ഒബാമയുടെ പക്ഷം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചാൽ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് മുഴുവൻ അസ്ഥിരമാകുമെന്നും, എണ്ണവിപണി തകർന്നടിയാമെന്നും, ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥക്കും അതിന്റെ ആഘാതം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുമെന്നും വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.

ഇന്ന് വീണ്ടും ജെസിപിഒഎയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമാകുന്നത്, അമേരിക്കൻ വിദേശനയത്തിലെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത സമീപനങ്ങളുടെ ഏറ്റുമുട്ടലായും കാണപ്പെടുന്നു. ഒരുവശത്ത് സൈനിക സമ്മർദ്ദവും ഉപരോധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് എതിരാളികളെ കീഴ്പ്പെടുത്താനുള്ള സമീപനം. മറുവശത്ത്, സംഭാഷണവും നയതന്ത്രവും ഉപയോഗിച്ച് ദീർഘകാല പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം. ഒബാമയുടെ വാക്കുകളിൽ, “യുദ്ധം തുടങ്ങുക എളുപ്പമാണ്, പക്ഷേ സമാധാനം നിലനിർത്തുക അത്ര എളുപ്പമല്ല.”

ലോകം ഇന്ന് വീണ്ടും ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവിലാണ്. ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികൾ നിയന്ത്രണാതീതമാകുമോ, അതോ പുതിയൊരു നയതന്ത്ര കരാർ വീണ്ടും രൂപപ്പെടുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തെ അലട്ടുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ് 2015-ലെ ആണവ കരാർ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നയതന്ത്ര പരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്നായി എന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടും. അത് വിജയമായിരുന്നോ പരാജയമായിരുന്നോ എന്ന ചർച്ചകൾ തുടരുമെങ്കിലും, “യുദ്ധമില്ലാതെ ഒരു പ്രതിസന്ധി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ച അമേരിക്കൻ നീക്കം” എന്ന നിലയിൽ ജെസിപിഒഎ ആഗോള രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ സ്ഥിരമായ സ്ഥാനം നേടിയിട്ടുണ്ട്.