അമേരിക്ക-ഇറാൻ യുദ്ധം; ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുക്കാതെ തന്നെ കളി തിരിക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കുമോ?

പശ്ചിമേഷ്യയിലെ നിലവിലെ സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിലും സമാധാന ശ്രമങ്ങളിലും ഇന്ത്യ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് ആഗോള നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങളിൽ ഇന്ന് സജീവമായ ഒരു ചർച്ചാവിഷയമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ നിലവിലെ വിദേശനയം ആഗോളതലത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായയെ മോശമായി ബാധിക്കുന്നു എന്ന് വാദിക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗം നയതന്ത്രജ്ഞർ ഒരുവശത്തുണ്ട്. എന്നാൽ, നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഇത്തരം പ്രാദേശിക തർക്കങ്ങളിൽ നിന്നും ചർച്ചകളിൽ നിന്നും ഇന്ത്യ വിട്ടുനിൽക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉചിതമായ തീരുമാനമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന മറ്റൊരു വിപരീത വീക്ഷണവും ശക്തമാണ്. ഈ ഇരുപക്ഷവാദങ്ങൾക്കും അപ്പുറം, ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിന്റെ ആഴവും തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങളും മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

ഇത്തരം ചർച്ചകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായി ഉയർന്നുവരുന്ന ചോദ്യം, പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഒരു മധ്യസ്ഥന്റെ പങ്ക് വഹിക്കാൻ ഇന്ത്യ യഥാർത്ഥത്തിൽ സന്നദ്ധമായിരുന്നോ എന്നതാണ്. എന്നാൽ, മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് ശ്രമിക്കാതെ ഇന്ത്യ ബോധപൂർവ്വം വിട്ടുനിൽക്കാൻ എടുത്ത തീരുമാനം ഡൽഹിയുടെ നയതന്ത്ര ദുർബലതയുടെ ലക്ഷണമല്ല. മറിച്ച് അതൊരു മികച്ച തന്ത്രപരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു. ചരിത്രപരമായ വിദ്വേഷങ്ങളും കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ സങ്കീർണ്ണതകളുമുള്ള ഇത്തരം യുദ്ധസമാനമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുക എന്നത് ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ളതും എന്നാൽ വളരെ കുറഞ്ഞ പ്രതിഫലം മാത്രം നൽകുന്നതുമായ ഒരു സംരംഭമാണ്. കാരണം, അവിടെ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും ശക്തമായ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു രാജ്യത്തിന് മാത്രമേ വിജയകരമായ മധ്യസ്ഥത സാധ്യമാകൂ.

ഒരു സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമെന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയം എക്കാലത്തും ‘തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണം’ എന്ന ശക്തമായ ആശയത്തിലാണ് നങ്കൂരമിട്ടിരിക്കുന്നത്. ഏതെങ്കിലും ഒരു ആഗോള സഖ്യത്തിന്റെയോ വൻശക്തികളുടെയോ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകി സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുക എന്നതാണ് ഈ നയം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. വിവിധ ചേരികളായി തിരിഞ്ഞ് മത്സരിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ ബഹുരാഷ്ട്ര ലോകത്ത്, ഈ സമീപനം ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയൊരു തന്ത്രപരമായ ഇടം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. വിഭജനങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ വിദേശബന്ധങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും ഒരേ സമയം വിപരീത ധ്രുവങ്ങളിലുള്ള വൻശക്തികളുമായി ഇടപഴകുന്നതിനും ഇത് ഇന്ത്യയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കി.

കൂടുതൽ പ്രധാനമായി, ഡൽഹിയെ അതിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് ബാധകമല്ലാത്ത ആഗോള സംഘർഷങ്ങളിൽ ചെന്ന് ചാടുന്നതിൽ നിന്നും അനാവശ്യ ബാധ്യതകളിൽ നിന്നും ഈ നയം എപ്പോഴും അകറ്റി നിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ പരിശോധിച്ചാൽ, തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണം എന്നത് ഒരിക്കലും ഒരു നിഷ്ക്രിയ നിഷ്പക്ഷതയോ അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒളിച്ചോട്ടമോ ആയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ രാജ്യത്തിന് മേലുണ്ടാകുന്ന ബാഹ്യമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ പരമാവധി കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം, നയതന്ത്രപരമായ വഴക്കവും പ്രതികരണ ശേഷിയും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സജീവമായ ഒരു ശ്രമമായിരുന്നു അത്.

എന്നിരുന്നാലും, നമ്മൾ ദീർഘകാലമായി പിന്തുടരുന്ന തന്ത്രപരമായ സ്വയുംഭരണ സിദ്ധാന്തത്തേക്കാൾ വേഗത്തിലാണ് ഇന്നത്തെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ഇന്നത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിസന്ധികളുടെ മാനേജ്‌മെന്റ് പഴയതുപോലെ സ്ഥിരതയുള്ള സഖ്യങ്ങളെയോ അല്ലെങ്കിൽ മന്ദഗതിയിലുള്ള പരമ്പരാഗത നയതന്ത്ര ചർച്ചകളെയോ ആശ്രയിക്കുന്നില്ല. പകരം, ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധികൾ അതിവേഗത്തിലാണ് വികസിക്കുന്നത്. പലപ്പോഴും നമ്മുടെ ഔദ്യോഗിക നയതന്ത്ര സംവിധാനങ്ങൾക്ക് കൃത്യസമയത്ത് പ്രതികരിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര സംഭവവികാസങ്ങൾ മാറിമറിയുന്നു.

Also Read; മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് ‘മൂക്കുകയർ’, ഭരണത്തിൽ ഏകാധിപത്യം വേണ്ട, കോർഡിനേഷൻ കമ്മറ്റി രൂപീകരിക്കാൻ നീക്കം

പശ്ചിമേഷ്യൻ പ്രതിസന്ധി വികസിക്കുമ്പോൾ വ്യത്യസ്ത നയതന്ത്ര അഭിനേതാക്കൾ അതിൽ പങ്കാളികളാകുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും യഥാർത്ഥ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ സാധിക്കുന്നത്, ചർച്ചകൾ രൂപപ്പെടുന്ന പ്രധാന വേദികളിൽ നേരിട്ട് സന്നിഹിതരായിരിക്കുകയും രാഷ്ട്രീയമായി ശക്തമായി ഇടപഴകുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് മാത്രമാണ്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ആഗോള പദവി അതിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയേക്കാം. എന്നാൽ ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഫലത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള, പ്രവർത്തനപരമായി ആവശ്യമുള്ളവരിലേക്ക് മാത്രമേ യഥാർത്ഥ ലിവറേജ് വർദ്ധിക്കുകയുള്ളൂ. ഒരിക്കൽ ലിവറേജ് സൃഷ്ടിച്ചിരുന്ന നമ്മുടെ അകലം, ഇപ്പോൾ ചിലപ്പോൾ ഒഴിവാക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയായി മാറാം.

ഇന്ത്യ ഇത്തരം പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ അതിന്റെ പങ്ക് എങ്ങനെ നിർവചിക്കുന്നു എന്നത് പ്രതിരോധ മന്ത്രി രാജ്‌നാഥ് സിംഗിന്റെ സമീപകാല പ്രസ്താവനകളിൽ വ്യക്തമാണ്. അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഏതൊരു ദുരന്തവും മുൻകൂട്ടി കാണാത്തതും നിർണായകവുമായ തിരിച്ചടിയിലേക്ക് നയിക്കുമെന്നും, ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ പോലുള്ള രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ സജീവമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ ഊന്നൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഇന്ത്യ അതിന്റെ പങ്ക് ഇപ്പോഴും പ്രതിരോധത്തിലൂടെയും തത്സമയ പ്രതികരണത്തിലൂടെയും മാത്രമാണ് നിർവചിക്കുന്നത് എന്നാണ്. എന്നാൽ ഇത്തരം സൈനികവും സുരക്ഷാപരവുമായ ജാഗ്രതയ്ക്കപ്പുറം രാഷ്ട്രീയമായ ഇടപെടലുകൾക്കും ഇവിടെ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ വലിയൊരു നയതന്ത്ര വിരോധാഭാസത്തെ നേരിടുന്നത്. സാമ്പത്തികമായും, രാഷ്ട്രീയമായും, ജനസംഖ്യാപരമായും, തന്ത്രപരമായും പശ്ചിമേഷ്യൻ മേഖലയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആഴത്തിലുള്ള നിക്ഷേപങ്ങളും താൽപ്പര്യങ്ങളുമുണ്ട്. എന്നിട്ടും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ സമാധാന ചർച്ചകളിൽ ഇന്ത്യ വളരെ നിസ്സാരമായി മാത്രമേ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. നേരിട്ടുള്ള മധ്യസ്ഥത ഒഴിവാക്കാനുള്ള തീരുമാനം ഉടനടിയുള്ള അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയെ താൽക്കാലികമായി സംരക്ഷിച്ചുവെന്നത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ അതേസമയം തന്നെ, ഭാവിയിലെ പ്രാദേശിക സമവാക്യങ്ങൾ നിർവചിക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന വേദികളിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രവേശനത്തെ അത് പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

ഇന്ത്യയുടെ പശ്ചിമേഷ്യൻ നയത്തിലെ ചില പിഴവുകൾ, ‘സാമ്പത്തികം ആദ്യം’ എന്ന തന്ത്രത്തെ അമിതമായി ആശ്രയിച്ചതുകൊണ്ട് കൂടിയാണ് പുറത്തുവന്നത്. യുദ്ധസമയങ്ങളിൽ പോലും സാമ്പത്തിക വളർച്ച ഉറപ്പാക്കുമെന്ന് കരുതിയ IMEC (ഇന്ത്യ-മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് കോറിഡോർ) അല്ലെങ്കിൽ I2U2 പോലുള്ള കൂട്ടായ്മകളിൽ ഇന്ത്യ വലിയ പ്രതീക്ഷ വെച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ധനവില മുതൽ കയറ്റുമതി വരെയുള്ള പുതിയ കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ആസൂത്രിത സാമ്പത്തിക സംയോജനം ഒരു രക്ഷാകവചമാകുന്നതിന് പകരം വലിയൊരു സാമ്പത്തിക തടസ്സമായി മാറിയെന്നാണ് വ്യക്തമാകുന്നത്.

വാണിജ്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2026 മാർച്ച് മാസത്തിൽ പശ്ചിമേഷ്യയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സാധനങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിയിൽ 57.9 ശതമാനത്തിന്റെ വൻ ഇടിവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത വ്യാപാര പങ്കാളിയായ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്‌സുമായുള്ള (UAE) വ്യാപാര ബന്ധത്തിൽ 61.93 ശതമാനത്തിന്റെ ഭീമാകാരമായ ഇടിവ് സംഭവിച്ചു. സൗദി അറേബ്യയുമായുള്ള വ്യാപാരം 45.6 ശതമാനവും കുറഞ്ഞു. ഇതിനൊക്കെ പുറമെ, യുദ്ധം കാരണം സാധാരണക്കാരായ ഇന്ത്യൻ ഉപഭോക്താക്കൾ ഇപ്പോൾ ഇന്ധനത്തിന് വലിയൊരു തുക ‘യുദ്ധ നികുതിയായി’ നൽകേണ്ടി വരുന്നു.

Also Read; മൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ഭരണമാറ്റം? യുഡിഎഫിൻ്റെ കണക്ക് കൂട്ടൽ തെറ്റിക്കുന്ന നീക്കവുമായി കേന്ദ്രം

ആഗോള എണ്ണ വിപണിയിൽ ബ്രെന്റ് സൂചിക തണുക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഗതാഗത തടസ്സങ്ങളും ഉയർന്ന ഇൻഷുറൻസ് നിരക്കുകളും കാരണം മാർച്ച് മാസത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ ക്രൂഡ് ബാസ്കറ്റ് ബാരലിന് 156 ഡോളർ എന്ന റെക്കോർഡ് നിലയിലെത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിൽ നേരിയ കുറവുണ്ടായെങ്കിലും, ഇന്ത്യയുടെ 89 ശതമാനത്തോളം വരുന്ന വിദേശ എണ്ണ ആശ്രയത്വം രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക ദുർബലത കടലിലെ നമ്മുടെ സുരക്ഷാപരമായ അപകടസാധ്യതകളുമായി അടുത്ത ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

സുരക്ഷിതമായ സമുദ്ര പ്രവേശനത്തെ ഇന്ത്യ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ചോക്ക്പോയിന്റുകളിൽ നിയന്ത്രണമില്ലാത്തത് വലിയൊരു തന്ത്രപരമായ ദുർബലതയാണ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമുദ്ര നിയമ കൺവെൻഷൻ അനുസരിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ പ്രായോഗികമായി, 2026 ലെ ഗൾഫ് സംഘർഷങ്ങളിൽ UNCLOS അർത്ഥവത്തായ രീതിയിൽ ഒരിടത്തും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടില്ല. നിഷ്പക്ഷ രാജ്യങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ കപ്പലുകൾ വഴിതിരിച്ചുവിടുകയോ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയാതെ ഒന്നും ചെയ്യാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയെപ്പോലെ സമുദ്ര ഊർജ്ജ പ്രവാഹത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് വലിയൊരു തന്ത്രപരമായ ആശങ്കയാണ്.

ഇസ്രയേലുമായോ ഇറാനുമായോ ഉള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ പരമ്പരാഗതമായി വലിയ സമചിത്തത പുലർത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ നിലവിലെ ആഗോള സാഹചര്യം ഇന്ത്യയെ എല്ലാവരുടെയും ‘ഇഷ്ട പങ്കാളിയാക്കി’ മാറ്റുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ആരുടെയും ‘അനിവാര്യ സഖ്യകക്ഷിയാക്കി’ മാറ്റുന്നില്ല എന്ന വിരോധാഭാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണ നയം ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നതല്ല ഇന്ത്യയുടെ മുന്നിലുള്ള വഴി. മറിച്ച് നടപടികളില്ലാത്ത സ്വയംഭരണം സ്വാധീനമുണ്ടാക്കില്ല എന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ചർച്ചാ പ്രക്രിയയ്ക്ക് പുറത്തുനിൽക്കുക എന്ന ഇന്ത്യയുടെ തീരുമാനം ശരിയായിരിക്കാം, എന്നാൽ പുറത്തുനിന്നുകൊണ്ട് തന്നെ തീരുമാനങ്ങളെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് അനുകൂലമായി സ്വാധീനിക്കാനുള്ള ഒരു തന്ത്രപരമായ ‘മൂന്നാം വഴി’ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ് ഡൽഹിയുടെ മുന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ നയതന്ത്ര കടമ.

NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (Generated by AI)