പേർഷ്യൻ ഗൾഫ് മേഖല വീണ്ടും ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറുകയാണ്. വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന അമേരിക്ക-ഇറാൻ വൈരാഗ്യം പുതിയതും കൂടുതൽ അപകടകരവുമായ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ് എന്ന ആശങ്കയാണ് ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തെ അലട്ടുന്നത്. ജൂലൈ 9-ന് കുവൈത്ത്, ഖത്തർ, ബഹ്റൈൻ എന്നിവിടങ്ങളിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും തന്ത്രപ്രധാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും നേരെ ഇറാൻ നടത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ, പശ്ചിമേഷ്യൻ മേഖലയിൽ വലിയ സംഘർഷത്തിനുള്ള സാധ്യത വീണ്ടും ഉയർത്തിക്കാട്ടുകയാണ്. ഇതിനകം തന്നെ ഗാസ, ചെങ്കടൽ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രതിസന്ധികൾ മൂലം അസ്ഥിരമായിക്കിടക്കുന്ന മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ പുതിയൊരു യുദ്ധമുഖം തുറക്കപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്ക ലോകം പങ്കിടുകയാണ്.
ഇറാനിയൻ ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങൾ പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, അമേരിക്ക കഴിഞ്ഞ ദിവസം ഇറാനിലെ വിവിധ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും തീരപ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള തന്ത്രപ്രധാന സ്ഥാനങ്ങൾക്കും നേരെ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായാണ് ഈ നടപടിയെന്ന് ഇറാൻ വ്യക്തമാക്കിയത്. തങ്ങളുടെ ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്കും പരമാധികാരത്തിനുമെതിരായ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് പ്രതികരിക്കാനുള്ള അവകാശം ഇറാനുണ്ടെന്നും, അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിനെതിരെ തുടർച്ചയായ പ്രതിരോധ നടപടികളുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ ഓപ്പറേഷൻ നടത്തിയതെന്നും ഇറാൻ അവകാശപ്പെട്ടു. വെറും പ്രതീകാത്മക മുന്നറിയിപ്പല്ല, മറിച്ച് മേഖലയിലെ അമേരിക്കൻ താൽപര്യങ്ങളെ നേരിട്ട് ലക്ഷ്യമിടാനുള്ള കഴിവ് തങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടെന്ന സന്ദേശം നൽകുകയാണ് ഈ നീക്കത്തിലൂടെ ഇറാൻ ശ്രമിച്ചതെന്നാണ് നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
ആക്രമണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നത് കാമികേസ് ഡ്രോണുകളാണ്. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തെത്തി സ്വയം പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ഈ ഡ്രോണുകൾ അടുത്ത കാലത്തായി ആധുനിക യുദ്ധത്തിന്റെ നിർണായക ആയുധമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. പരമ്പരാഗത യുദ്ധവിമാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ചെലവ് കുറഞ്ഞതും കണ്ടെത്താനും തടയാനും കൂടുതൽ പ്രയാസമുള്ളതുമായ ഈ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇറാൻ കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ തങ്ങളുടെ അസമമായ യുദ്ധതന്ത്രം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. റഷ്യ-യുക്രൈൻ യുദ്ധത്തിലും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ നിരവധി സംഘർഷങ്ങളിലും ഇത്തരം ഡ്രോണുകളുടെ വിനാശശേഷി ലോകം നേരത്തെ കണ്ടുകഴിഞ്ഞതാണ്.
കുവൈത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള അമേരിക്കൻ പാട്രിയെറ്റ് മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളെയും ഖത്തറിലെ ഉപഗ്രഹ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളെയും ബഹ്റൈനിലെ സൈനിക ഇന്ധന സംഭരണ കേന്ദ്രങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ആക്രമണമെന്നാണ് ഇറാന്റെ അവകാശവാദം. ഇതിൽ ഓരോ ലക്ഷ്യത്തിനും പ്രത്യേക തന്ത്രപ്രധാനതയുണ്ട്. പാട്രിയറ്റ് മിസൈൽ സംവിധാനം അമേരിക്കയുടെയും സഖ്യകക്ഷികളുടെയും വ്യോമ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഉപഗ്രഹ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ മിസൈൽ വിക്ഷേപണങ്ങളും വ്യോമ ഭീഷണികളും മുൻകൂട്ടി കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നവയാണ്. സൈനിക ഇന്ധന സംഭരണ കേന്ദ്രങ്ങൾ യുദ്ധസമയത്ത് സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ജീവനാഡിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളെ തെരഞ്ഞെടുത്തത് സൈനിക സന്ദേശത്തോടൊപ്പം മാനസിക സമ്മർദ്ദവും സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള നീക്കമായിട്ടാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
കുവൈത്തിലെ ക്യാമ്പ് അരിഫ്ജാനും അലി അൽ സലേം വ്യോമതാവളവും അമേരിക്കയുടെ ഗൾഫ് മേഖലയിലെ പ്രധാന സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ബഹ്റൈനിലുള്ള അമേരിക്കൻ നാവികസേനയുടെ അഞ്ചാം കപ്പൽപ്പടയുടെ ആസ്ഥാനം വർഷങ്ങളായി പശ്ചിമേഷ്യയിലെ അമേരിക്കൻ നാവിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചുവരികയാണ്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന്റെയും എണ്ണ വിതരണത്തിന്റെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഈ കേന്ദ്രത്തിന് നിർണായക പങ്കുണ്ട്. അതിനാൽ ഇത്തരം കേന്ദ്രങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ആക്രമണം വെറും സൈനിക നടപടിയായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല; മറിച്ച് അമേരിക്കയുടെ മേഖലാ സ്വാധീനത്തോടുള്ള വെല്ലുവിളിയായും ഇതിനെ കാണപ്പെടുന്നു.
ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് പുറത്തിറക്കിയ പ്രസ്താവനയിൽ ഈ കേന്ദ്രങ്ങളെ “കൊളോണിയൽ താവളങ്ങൾ” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അമേരിക്കയുടെ സൈനിക സാന്നിധ്യം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ രാജ്യങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും സ്ഥിരതയ്ക്കും ഭീഷണിയാണെന്ന ഇറാന്റെ ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ നിലപാടിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ് ഈ ഭാഷ. അമേരിക്ക വീണ്ടും ആക്രമണം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ മേഖലയിലുടനീളമുള്ള മറ്റ് അമേരിക്കൻ കേന്ദ്രങ്ങളും പ്രതികാര നടപടികളുടെ പരിധിയിൽ വരുമെന്നും അവർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഇത് ഗൾഫ് മേഖലയിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ സാധ്യതയുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങളായി മാറിയേക്കാമെന്ന ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുകയാണ്.
അതേസമയം, അമേരിക്ക നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ ഇറാന്റെ തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ നിരവധി സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളെയാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടതെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതത്തെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താനുള്ള ഇറാന്റെ കഴിവ് കുറയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നടപടിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമെന്നാണ് അമേരിക്കൻ സൈനിക വൃത്തങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചത്. ലോകത്തിലെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയുടെ വലിയൊരു പങ്ക് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. അതിനാൽ ഈ മേഖലയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏതൊരു സംഘർഷവും ആഗോള എണ്ണവിപണിയെയും അന്താരാഷ്ട്ര സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കാനുള്ള ശേഷിയുള്ളതാണ്.
ഡ്രോൺ ആക്രമണ വാർത്തകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലാകെ സുരക്ഷാ ജാഗ്രത ശക്തമാക്കി. ബഹ്റൈനിൽ വ്യോമാക്രമണ മുന്നറിയിപ്പ് സൈറണുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കിയപ്പോൾ ഖത്തർ ഭരണകൂടം ജനങ്ങളോട് അനാവശ്യ യാത്രകൾ ഒഴിവാക്കാനും സുരക്ഷാ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കാനും ആവശ്യപ്പെട്ടു. കുവൈത്ത് തങ്ങളുടെ വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ സജീവമാക്കിയതായും ഏതൊരു ഭീഷണിയെയും നേരിടാൻ തയ്യാറാണെന്നും അറിയിച്ചു. ഈ രാജ്യങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ അമേരിക്കയുടെ അടുത്ത സഖ്യകക്ഷികളാണെങ്കിലും, നിലവിലെ സംഘർഷത്തിൽ നേരിട്ട് ഒരു പക്ഷത്തും ചേരാൻ അവർ തയ്യാറല്ലെന്നാണ് അവരുടെ ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത്.
ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആശങ്ക യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യാപനമാണ്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ മേഖലയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചേക്കാമെന്ന ഭയം ശക്തമാണ്. യെമനിലെ ഹൂതി വിഭാഗങ്ങൾ, ഇറാഖിലെയും സിറിയയിലെയും ഇറാൻ അനുകൂല സായുധ സംഘടനകൾ, ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുള്ള തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക ശക്തികൾ ഈ സംഘർഷത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴക്കപ്പെട്ടാൽ അത് മുഴുവൻ പശ്ചിമേഷ്യയെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വലിയ യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. അത്തരമൊരു സാഹചര്യം ആഗോള വ്യാപാരത്തെയും ഊർജവിപണിയെയും സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.
ഇപ്പോൾ ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത് അടുത്ത നീക്കം ആരുടേതായിരിക്കുമെന്നതാണ്. അമേരിക്ക കൂടുതൽ ശക്തമായ സൈനിക നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങുമോ, അതോ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും അവസരം ലഭിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്ര വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ് ഗൾഫിലെ ഈ പുതിയ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഇനി വെറും അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നമല്ല. ലോകത്തിന്റെ ഊർജസുരക്ഷ, ആഗോള വ്യാപാരം, അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാവി എന്നിവയെല്ലാം ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഗതിവിഗതികളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ വരും ദിവസങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഓരോ സൈനിക നീക്കവും ഓരോ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനയും ലോകം അതീവ ജാഗ്രതയോടെ നിരീക്ഷിക്കാനാണ് സാധ്യത.
