ഒരു കാലത്ത് ഇറാനെതിരെ “പരമാവധി സമ്മർദം” പ്രഖ്യാപിച്ച നേതാവ്. ഇറാനിയൻ ജനറൽ ഖാസിം സുലൈമാനിയെ വധിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ട അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ്. അതേ ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഇന്ന് ഇറാന്റെ അടുത്ത പരമോന്നത നേതാവ് മുജ്തബ ഖമേനിയെ കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുകയാണെന്ന് പറയുമ്പോൾ, പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുതിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഉയരുന്നത്. ശത്രുക്കളായി നിന്നിരുന്ന അമേരിക്കയും ഇറാനും രഹസ്യ ധാരണയിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണോ? അതോ ഇറാന്റെ ഭാവി അധികാരകേന്ദ്രവുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള അമേരിക്കയുടെ പുതിയ നീക്കമാണോ ഇത്? അതിനൊപ്പം, ഇറാൻ ആണവായുധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കില്ലെന്ന് സമ്മതിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു.
ന്യൂയോർക്ക് പോസ്റ്റിന്റെ “പോഡ് ഫോഴ്സ് വൺ” പോഡ്കാസ്റ്റിൽ സംസാരിക്കവെയാണ് ട്രംപ് ഈ പരാമർശങ്ങൾ നടത്തിയത്. ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കേണ്ടിവന്നതിന്റെ കാരണവും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. അമേരിക്ക സാമ്പത്തികമായി എത്ര ശക്തമായ നിലയിലാണെങ്കിലും, ഇറാന് ആണവായുധങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കാൻ അനുവദിക്കാനാവില്ലെന്നതാണ് തന്റെ നിലപാടെന്ന് ട്രംപ് പറഞ്ഞു. ആണവായുധ വികസനം നിർത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളിൽ ഇറാൻ ചില ഉറപ്പുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു.
ട്രംപിന്റെ വാക്കുകളിൽ, ആണവായുധങ്ങൾ പിന്തുടരില്ലെന്ന് ഇറാൻ സമ്മതിച്ചുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം തന്നെ അദ്ദേഹം ഒരു മുന്നറിയിപ്പും നൽകി. നിലവിൽ അവർ സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഭാവിയിൽ അവരുടെ നിലപാട് മാറാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ലെന്ന് ട്രംപ് സൂചിപ്പിച്ചു. അതായത്, അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസ പ്രതിസന്ധി ഇപ്പോഴും പൂർണമായും അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ഈ പരാമർശം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതി സംബന്ധിച്ച് പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിൽക്കുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ആശങ്കകൾക്കിടെയാണ് ട്രംപിന്റെ ഈ അവകാശവാദം ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്.
എന്നാൽ ഈ വിഷയത്തിൽ ഇറാൻ ഔദ്യോഗികമായി പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല. ട്രംപിന്റെ അഭിമുഖത്തെക്കുറിച്ച് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം പ്രതികരണം നടത്താതിരുന്നത് കൂടുതൽ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവനകൾ യഥാർത്ഥ നയതന്ത്ര ചർച്ചകളുടെ പ്രതിഫലനമാണോ, അതോ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ നടത്തിയ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പരാമർശമാണോ എന്ന ചർച്ചയും ഇതിനോടകം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ട്രംപിന്റെ അഭിമുഖത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഭാഗം മൊജ്തബ ഖമേനിയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരാമർശങ്ങളായിരുന്നു. നിലവിൽ ഔദ്യോഗിക സർക്കാർ പദവി വഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ഇറാന്റെ അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തിയായാണ് മൊജ്തബ ഖമേനി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുല്ല അലി ഖമേനിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹം വർഷങ്ങളായി ഇറാന്റെ മത-രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനം പുലർത്തുന്നുവെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
ഇറാന്റെ ഭാവി നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ മൊജ്തബ ഖമേനിയുടെ പേര് ഏറെക്കാലമായി ഉയരുന്നുണ്ട്. 86 വയസ്സുള്ള ആയത്തുല്ല അലി ഖമേനിയുടെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചും ഭാവി നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചും പലപ്പോഴും അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഉയരാറുണ്ട്. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമിയാകാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാധ്യത കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ് മൊജ്തബ. ഔദ്യോഗികമായി ഒരു പിന്തുടർച്ചാ പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം വ്യാപകമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവനകൾക്ക് കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. മുജ്തബ ഖമേനിക്ക് ഇറാനിയൻ നേതൃത്വത്തിൽ വലിയ ബഹുമാനമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ചർച്ചകളിൽ പങ്കാളിയാണെന്നും ട്രംപ് പറഞ്ഞു. ഇറാനിലെ തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് നിർണായക സ്വാധീനമുണ്ടെന്നാണ് ട്രംപ് സൂചിപ്പിച്ചത്. “അദ്ദേഹത്തിന് അവിടെ വലിയ ബഹുമാനമുണ്ട്” എന്ന ട്രംപിന്റെ പരാമർശം വെറും വ്യക്തിപരമായ വിലയിരുത്തലല്ല, മറിച്ച് ഇറാന്റെ ഭാവി അധികാര ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സൂചനയായി പല വിശകലന വിദഗ്ധരും കാണുന്നു.
അതേസമയം, അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഇപ്പോഴും അതീവ സങ്കീർണമാണ്. 2018-ൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഇറാൻ ആണവ കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയതോടെ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ വഷളായിരുന്നു. അതിനുശേഷം സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സൈനിക സംഘർഷങ്ങൾ, ഇസ്രയേലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ എന്നിവ ബന്ധങ്ങളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കി. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ട്രംപ് ഇപ്പോൾ ഇറാനിയൻ നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അനുകൂലമായ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾ അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. ഗാസ യുദ്ധം, ഇസ്രായേൽ-ഇറാൻ സംഘർഷ സാധ്യതകൾ, ആണവ ചർച്ചകളുടെ ഭാവി, ചൈനയും റഷ്യയും ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവയെല്ലാം ഈ മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. അത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഏതൊരു പുതിയ ആശയവിനിമയവും അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയാണ്.
ട്രംപിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ പ്രസ്താവനകൾ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വീണ്ടും ശക്തമായ സാന്നിധ്യമായി മാറിയിരിക്കുന്ന ട്രംപ്, ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തന്റെ നയങ്ങളിൽ പുതിയ വഴികൾ തേടുന്നുവെന്ന സൂചനയാണ് ഇത് നൽകുന്നത്. അതേസമയം, ഇറാന്റെ ഭാവി നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ മൊജ്തബ ഖമേനിയുടെ പേര് കൂടുതൽ ശക്തമായി ഉയർന്നുവരികയാണെന്നതും ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ കാണിച്ചുതരുന്നു.
അടുത്ത മാസങ്ങളിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഏത് ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്നത് ഇപ്പോഴും വ്യക്തമല്ല. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം ഉറപ്പാണ് ട്രംപിന്റെ ഈ പരാമർശങ്ങൾ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പുതിയ ചർച്ചകൾക്കും പുതിയ അനുമാനങ്ങൾക്കും വഴി തുറന്നിരിക്കുകയാണ്.
