നമ്മൾ സ്കൂൾ ക്ലാസ്റൂമുകളിൽ ഇരുന്ന കാലം മുതൽ ചുവരുകളിൽ കണ്ട് വളർന്ന, നമ്മുടെ ഡെസ്കുകളിൽ നിവർത്തി വെച്ചിരുന്ന ആ ലോക ഭൂപടം ഓർമ്മയുണ്ടോ? ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രൂപം പോലെ മുകളിൽ പടർന്നു പന്തലിച്ചു കിടക്കുന്ന ഭീമാകാരമായ റഷ്യയും, അതിനടുത്തായി ഏതാണ്ട് അതേ വലിപ്പത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന വെളുത്ത മഞ്ഞുപാളിയായ ഗ്രീൻലാൻഡും നമ്മുടെ മനസ്സിൽ കോറിയിട്ട ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ചിത്രങ്ങൾ ചെറുതല്ല. എന്നാൽ, നമ്മൾ വിശ്വസിച്ചു പോന്ന ആ പരന്ന ഭൂപടം മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയൊരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ നമ്മിൽ നിന്ന് ബോധപൂർവ്വം മറച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമോ? ഭൂപടത്തിൽ വിസ്തൃതി കൊണ്ട് ലോകത്തെ വിറപ്പിച്ചു നിൽക്കുന്ന റഷ്യയേക്കാൾ എത്രയോ വിസ്താരമേറിയതാണ് നമ്മൾ നടുവിലായി കാണുന്ന ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡം എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം പലർക്കും ഇന്നും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇത് വെറും ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ ട്രെൻഡോ അല്ലെങ്കിൽ തരംഗത്തിന് വേണ്ടി ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു വ്യാജ വാർത്തയോ അല്ല, മറിച്ച് കൃത്യമായ ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കൺകെട്ട് വിദ്യയാണ്. കാരണം ലളിതമാണ് നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന ഭൂമി ഒരു സമതല പേപ്പറല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ത്രിമാന ഗോളമാണ്. ആ ഗോളാകൃതിയിലുള്ള ഭൂമിയെ ഒരു പരന്ന കടലാസിലേക്ക് മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ സംഭവിച്ച ഏറ്റവും വലിയ “മാപ്പ് ഇല്യൂഷന്റെ” കഥയാണിത്.
ഈ കൺകെട്ടിന് പിന്നിലെ വില്ലനെ കണ്ടെത്തണമെങ്കിൽ നമ്മൾ ചരിത്രത്തിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 450 വർഷം പുറകോട്ട് സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വരും. 1569-ൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ജെറാർഡസ് മെർക്കേറ്റർ എന്ന പ്രശസ്തനായ ഫ്ലെമിഷ് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന ആഗോള ഭൂപടത്തിന്റെ രൂപരേഖ തയ്യാറാക്കിയത്. അക്കാലത്ത് യൂറോപ്പിൽ നിന്നുള്ള കപ്പൽ യാത്രകളും സമുദ്ര പര്യവേക്ഷണങ്ങളും കൊടുമ്പിരിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയമായിരുന്നു. സമുദ്രത്തിലൂടെ നീണ്ട യാത്രകൾ നടത്തുന്ന നാവികർക്ക് ദിശ തെറ്റാതെ ഒരു തുറമുഖത്ത് നിന്നും മറ്റൊന്നിലേക്ക് കൃത്യമായ കോണളവിൽ കപ്പൽ ഓടിക്കാൻ ഒരു ഭൂപടം ആവശ്യമായിരുന്നു. മെർക്കേറ്റർ തന്റെ മാപ്പിലൂടെ ഈ പ്രശ്നത്തിന് കൃത്യമായ പരിഹാരം കണ്ടെത്തി. അദ്ദേഹം വരച്ച മാപ്പിലെ വരകൾ നാവികർക്ക് കോമ്പസ് നോക്കി യാത്ര ചെയ്യാൻ അത്യന്തം സഹായകരമായി മാറിയതുകൊണ്ട് തന്നെ ലോകം ആ മാപ്പിനെ ഇരുകയ്യും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചു. ഈ രീതിയാണ് ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ “മെർക്കേറ്റർ പ്രൊജക്ഷൻ” എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ദിശകൾ കൃത്യമാക്കാൻ വേണ്ടി മെർക്കേറ്റർ ചെയ്ത ഒരു വലിയ വിട്ടുവീഴ്ച, ഭൂമിയുടെ യഥാർത്ഥ വലിപ്പങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി വളച്ചൊടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഒരു ഗോളത്തെ നടുവിലൂടെ മുറിച്ച് പരത്താൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വശങ്ങളിലുള്ള ഭാഗങ്ങൾ വലിഞ്ഞു നീണ്ടുപോകും എന്ന ലളിതമായ ഗണിത തത്വം തന്നെയാണ് ഇവിടെയും സംഭവിച്ചത്.
മെർക്കേറ്റർ ഭൂപടത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദോഷം എന്തെന്നാൽ, ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്നും ധ്രുവങ്ങളിലേക്ക് അടുക്കും തോറും ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യത്തേക്കാൾ വൻതോതിൽ വലിപ്പം വെയ്ക്കുന്നു എന്നതാണ്. അതായത്, ഭൂമധ്യരേഖയോട് ചേർന്നുകിടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ഒതുങ്ങി ചെറുതായും, വടക്കേ ധ്രുവത്തോടും തെക്കേ ധ്രുവത്തോടും അടുത്തുകിടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ഭീമാകാരമായും ഭൂപടത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. ഇതിന് ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് നമ്മൾ കാണുന്ന ഗ്രീൻലാൻഡ് ദ്വീപ്. സാധാരണ ലോക ഭൂപടം എടുത്തു നോക്കിയാൽ ഗ്രീൻലാൻഡും ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡവും ഏതാണ്ട് ഒരേ വലിപ്പത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ഭൂവിസ്തീർണ്ണത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ ചിത്രം നമ്മെ അമ്പരപ്പിക്കും. ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിസ്തീർണ്ണം ഏതാണ്ട് 30.3 മില്യൺ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. മറുഭാഗത്ത് ഗ്രീൻലാൻഡിന്റെ വലിപ്പമാകട്ടെ വെറും 2.1 മില്യൺ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ മാത്രമാണ്. അതായത്, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡം ഗ്രീൻലാൻഡിനേക്കാൾ 14 മടങ്ങ് വലുതാണ്! പക്ഷേ, മെർക്കേറ്റർ മാപ്പിന്റെ വൈകല്യം കാരണം ഈ പതിനാല് മടങ്ങ് വലിപ്പ വ്യത്യാസം പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാവുകയും രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളും ഒരേ വലിപ്പത്തിൽ നമ്മുടെ കണ്ണുകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. നമ്മൾ കാണുന്നതെല്ലാം സത്യമല്ല എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവാണിത്.
ഇനി നമുക്ക് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും ഭൂമിശാസ്ത്ര ചർച്ചകളിലും വലിയ തർക്കങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാറുള്ള “റഷ്യയേക്കാൾ വലുതാണോ ആഫ്രിക്ക?” എന്ന ചോദ്യത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാം. ഇവിടെയാണ് ആഫ്രിക്ക റഷ്യയേക്കാൾ വീതിയേറിയതാണ് “Africa is wider than Russia” എന്ന ശാസ്ത്രീയമായ വാചകം ജനിക്കുന്നത്. ഭൂപടത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ റഷ്യ ലോകത്തിന്റെ പകുതിയോളം നീളത്തിൽ കിടക്കുന്നതായി നമുക്ക് തോന്നും. എന്നാൽ ഭൂഗോളത്തിന്റെ കൃത്യമായ അളവുകൾ പരിശോധിച്ചാൽ ആഫ്രിക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അറ്റമായ സെനഗലിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ അറ്റമായ സൊമാലിയ വരെയുള്ള പരമാവധി വീതി ഏകദേശം 7,200 കിലോമീറ്ററാണ്. അതേസമയം, ലോകത്തിന്റെ തലപ്പത്തിരിക്കുന്ന ഭീമൻ രാജ്യമായ റഷ്യയുടെ കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് പരമാവധി ദൂരം അളന്നാൽ അത് കേവലം 6,400 കിലോമീറ്റർ മാത്രമാണ്, അതെ, നിങ്ങൾ കേട്ടത് സത്യം തന്നെയാണ് ഭൂമിയുടെ കിഴക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലുള്ള നീളം കണക്കാക്കിയാൽ റഷ്യയേക്കാൾ 800 കിലോമീറ്ററോളം അധികം വീതി ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിനുണ്ട്. ധ്രുവ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് അടുക്കും തോറും ഭൂമിയുടെ ചുറ്റളവ് കുറഞ്ഞു വരുന്നു എന്ന ലളിതമായ ഗോളശാസ്ത്ര പ്രതിഭാസം കാരണമാണ് റഷ്യൻ മണ്ണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇടുങ്ങിപ്പോകുന്നത്. എന്നാൽ പരന്ന മാപ്പിൽ ഈ ഇടുങ്ങിയ ഭാഗത്തെ വലിച്ച് നീട്ടി കാണിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് നമ്മുടെ കണ്ണുകൾ റഷ്യയെ ഒരു ഭീമനായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.
പക്ഷേ, ഇവിടെ പലർക്കും വലിയൊരു ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആഫ്രിക്ക റഷ്യയേക്കാൾ വീതിയേറിയതാണെന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ, പലരും തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നത് ആഫ്രിക്ക റഷ്യയേക്കാൾ വിസ്തീർണ്ണമുള്ളതാണെന്നാണ്. അവിടെയാണ് നമ്മൾ ആഫ്രിക്ക ഒരു രാജ്യമല്ല, മറിച്ച് 54 സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു വമ്പൻ ഭൂഖണ്ഡമാണെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം ഓർക്കേണ്ടത്. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒരൊറ്റ രാജ്യം ഏതാണെന്ന് ചോദിച്ചാൽ അതിനുള്ള ഉത്തരം ഇപ്പോഴും റഷ്യ തന്നെയാണ്. 17 മില്യൺ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലധികം വിസ്തീർണ്ണമുള്ള റഷ്യ, ഭൂമിയിലെ ആകെ കരഭാഗത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് 11 ശതമാനത്തോളം ഒറ്റയ്ക്ക് കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഒരു രാജ്യം എന്ന നിലയിൽ റഷ്യയെ മറ്റൊരു രാജ്യവുമായും വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ താരതമ്യം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ ഒരു ഭൂഖണ്ഡം എന്ന നിലയിൽ ആഫ്രിക്കയുടെ വലിപ്പം നോക്കിയാൽ അതിനുള്ളിൽ അമേരിക്ക, ചൈന, ഇന്ത്യ, യൂറോപ്പിന്റെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഒന്നിച്ച് ഉൾക്കൊള്ളിക്കാൻ കഴിയും എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡം റഷ്യയേക്കാൾ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ വളരെ മുന്നിലാണെങ്കിലും, റഷ്യ എന്ന ഒരൊറ്റ രാജ്യത്തിന്റെ വലിപ്പത്തെ ഭൂപടം അമിതമായി വലുതാക്കി കാണിക്കുന്നു എന്ന് മാത്രം.
Also Read: ജോൺ ബ്രിട്ടാസ് സി.പി.എമ്മിൻ്റെ സൂപ്പർ സെക്രട്ടറിയോ? പരിധിവിട്ട പരിഗണനയിൽ പാർട്ടിയിൽ പ്രതിഷേധം ശക്തം
മെർക്കേറ്റർ പ്രൊജക്ഷന്റെ ഈ വംശീയവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വിവേചനങ്ങൾക്കും തെറ്റിദ്ധാരണകൾക്കും എതിരെ പിൽക്കാലത്ത് വലിയ ശാസ്ത്രീയ പ്രതിരോധങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് “ഗാലി-പീറ്റേഴ്സ് പ്രൊജക്ഷൻ”. ഈ മാപ്പിൽ രാജ്യങ്ങളുടെ രൂപത്തിന് നേരിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുമെങ്കിലും, അവയുടെ യഥാർത്ഥ വിസ്തീർണ്ണം കൃത്യമായ അളവുകളിൽ നിലനിർത്താൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഗാലി-പീറ്റേഴ്സ് മാപ്പ് എടുത്തു നോക്കിയാൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡം താഴേക്ക് നീണ്ടു നിവർന്നു കിടക്കുന്നതും, യൂറോപ്പും റഷ്യയും ഗ്രീൻലാൻഡും ഒക്കെ നമ്മൾ വിചാരിച്ചതിനേക്കാൾ എത്രയോ ചെറിയ രൂപങ്ങളായി മാറുന്നതും കാണാം. ലോകത്തെ വികസിത രാജ്യങ്ങളായ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളെയും അമേരിക്കയെയും വലുതാക്കി കാണിക്കാനും, ആഫ്രിക്ക പോലെയുള്ള വികസ്വര മേഖലകളെ ചെറുതാക്കി കാണിക്കാനും മെർക്കേറ്റർ മാപ്പ് സഹായിക്കുന്നു എന്ന രാഷ്ട്രീയ വിമർശനം പോലും ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ ഉയരുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇന്ന് ലോകത്തിലെ പല പ്രമുഖ സർവ്വകലാശാലകളും തങ്ങളുടെ പാഠ്യപദ്ധതികളിൽ നിന്നും മെർക്കേറ്റർ മാപ്പുകൾ ഒഴിവാക്കി കൂടുതൽ കൃത്യതയുള്ള മാപ്പുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ഭൂപടങ്ങൾ വെറുമൊരു ഭൂമിശാസ്ത്ര രേഖ മാത്രമല്ല, അവ ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് കൂടിയാണ്. മൂന്ന് അളവുകളുള്ള ഒരു പ്രപഞ്ച സത്യത്തെ രണ്ട് അളവുകളുള്ള ഒരു പേപ്പറിലേക്ക് ചുരുക്കാൻ മനുഷ്യൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ എവിടെയെങ്കിലും ചില വിട്ടുവീഴ്ചകൾ ചെയ്യേണ്ടി വരും. ആ വിട്ടുവീഴ്ചയാണ് നമ്മുടെ കണ്ണുകളെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ഈ ഭൂമിശാസ്ത്ര പരമാർത്ഥം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഒരു വലിയ പാഠമാണ് നമ്മൾ ദിവസവും കാണുന്നതും വിശ്വസിക്കുന്നതുമായ പല കാര്യങ്ങളും പൂർണ്ണമായ യാഥാർത്ഥ്യമായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഒരു മാപ്പ് ഡിസൈന് പോലും ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ധാരണകളെ മാറ്റിമറിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, നമ്മൾ കാണുന്ന ബാക്കി കാഴ്ചകളുടെ അവസ്ഥ എന്തായിരിക്കും? അടുത്ത തവണ ഒരു ആഗോള ഭൂപടത്തിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ, മുകളിൽ കാണുന്ന ഭീമൻ രൂപങ്ങളെ കണ്ട് അത്ഭുതപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് ഓർക്കുക; അത് ഭൂമിയുടെ യഥാർത്ഥ ചിത്രമല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യൻ തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി വരച്ചുവെച്ച വെറുമൊരു നിഴൽ രൂപം മാത്രമാണ്.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (Generated by AI)
