ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അത്യാധുനിക യുദ്ധവിമാന പരമ്പര ലക്ഷ്യമിട്ട് ഫ്രാൻസും ജർമ്മനിയും സംയുക്തമായി തുടക്കമിട്ട FCAS പദ്ധതി ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തിരിച്ചടിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതായുള്ള പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്ത് വന്നിരിക്കുകയാണ്. അമേരിക്കൻ നിർമ്മിത എഫ്-35 (F-35) യുദ്ധവിമാനങ്ങൾക്ക് യൂറോപ്പ് ഒരുക്കിയ ശക്തമായ മറുപടിയായിരുന്നു ഈ ബൃഹത്തായ പദ്ധതി. ഒരുകാലത്ത് യൂറോപ്പിന്റെ പ്രതിരോധ സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെ പ്രതീകമായി വാഴ്ത്തപ്പെട്ട ഈ ആകാശ കോട്ടയാണ് ഇപ്പോൾ അനിശ്ചിതത്വത്തിലായിരിക്കുന്നത്.
ഏകദേശം 100 ബില്യൺ യൂറോ ചെലവ് കണക്കാക്കിയിരുന്ന ഈ പ്രൊജക്റ്റ്, സാങ്കേതിക വെല്ലുവിളികളേക്കാൾ കൂടുതൽ ഫ്രാൻസും ജർമ്മനിയും തമ്മിലുള്ള പരസ്പരവിരുദ്ധമായ സൈനിക കാഴ്ചപ്പാടുകളുടെ ഇരയായി മാറിയെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. വർഷങ്ങളായുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്കും രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾക്കും ശേഷവും, കേവലം രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഈഗോ പോരാട്ടങ്ങളും ആഭ്യന്തര തർക്കങ്ങളും കാരണം പദ്ധതി പ്രായോഗിക തലത്തിൽ അസാധ്യമാവുകയാണ്.
ലോകശക്തികളെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ഇറങ്ങിത്തിരിച്ച യൂറോപ്യൻ സഖ്യത്തിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ എവിടെയാണ് പിഴച്ചത്? പ്രതിരോധ രംഗത്തെ വിപ്ലവമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഫ്യൂച്ചർ കോംബാറ്റ് എയർ സിസ്റ്റത്തിന്റെ തകർച്ചയുടെ ആഴവും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളും പരിശോധിക്കാം.
2017-ലാണ് ഫ്രാൻസും ജർമ്മനിയും ചേർന്ന് യൂറോപ്പിന്റെ ആദ്യ ആറാം തലമുറ യുദ്ധവിമാനം വികസിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത്. പിന്നീട് സ്പെയിനും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായെങ്കിലും തുടക്കം മുതൽ തന്നെ അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു പ്രശ്നം നിലനിന്നിരുന്നു. ഒരേ പദ്ധതിക്കായി പണം ചെലവഴിച്ചെങ്കിലും ഫ്രാൻസും ജർമ്മനിയും ആഗ്രഹിച്ചത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത യുദ്ധവിമാനങ്ങളായിരുന്നു. ഫ്രാൻസിന് ആണവായുധങ്ങൾ വഹിക്കാനും വിമാനവാഹിനിക്കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കാനും കഴിയുന്ന ബഹുമുഖ യുദ്ധവിമാനമായിരുന്നു വേണ്ടിയിരുന്നത്. മറുവശത്ത്, ജർമ്മനി കൂടുതൽ പരമ്പരാഗതമായ വ്യോമയുദ്ധ കേന്ദ്രീകൃത ജെറ്റിനെയാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടത്. ഈ അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസം പിന്നീട് വലിയ സാങ്കേതിക-വ്യവസായ തർക്കങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു.
ഫ്രാൻസിന്റെ പ്രശസ്ത വിമാന നിർമ്മാതാക്കളായ ഡസ്സോൾട്ട് ഏവിയേഷനും ജർമ്മനിയെ പ്രതിനിധീകരിച്ച യൂറോപ്യൻ എയ്റോസ്പേസ് ഭീമനായ എയർബസും തമ്മിലുള്ള സഹകരണമായിരുന്നു പദ്ധതിയുടെ ഹൃദയം. എന്നാൽ വിമാനത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പന മുതൽ നിർമാണ ചുമതലകൾ വരെ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും ഇരുകൂട്ടർക്കും അഭിപ്രായ ഭിന്നതകളുണ്ടായി. ആരാണ് പദ്ധതിക്ക് നേതൃത്വം നൽകേണ്ടത്, ഏത് സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്, ഭാവിയിലെ യുദ്ധവിമാനത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ എന്തൊക്കെയായിരിക്കണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഏകോപനം ഉണ്ടാകാതിരുന്നത് പദ്ധതിയെ മന്ദഗതിയിലാക്കി.
അതേസമയം, FCAS വെറും ഒരു യുദ്ധവിമാന പദ്ധതി മാത്രമായിരുന്നില്ല. വിവരങ്ങൾ തത്സമയം പങ്കിടാൻ കഴിയുന്ന ‘കോംബാറ്റ് ക്ലൗഡ്’ സംവിധാനവും മനുഷ്യൻ നിയന്ത്രിക്കുന്ന യുദ്ധവിമാനത്തോടൊപ്പം പറക്കുന്ന അത്യാധുനിക ഡ്രോൺ ‘വിംഗ്മാൻ’ സംവിധാനവും പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. ആധുനിക യുദ്ധരംഗത്ത് കൃത്രിമ ബുദ്ധിയും ഡ്രോൺ സാങ്കേതികവിദ്യയും നിർണായകമാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഈ ഘടകങ്ങൾ ഇപ്പോഴും മുന്നോട്ടുപോകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
FCAS പദ്ധതിയുടെ പ്രതിസന്ധി ഒരു സാങ്കേതിക പരാജയം മാത്രമല്ല, യൂറോപ്യൻ പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിന്റെ പരിമിതികളും തുറന്നുകാട്ടുന്നതാണ്. യൂറോപ്പിലെ രാഷ്ട്രീയ ഐക്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട പദ്ധതി, ദേശീയ താൽപര്യങ്ങളും വ്യവസായ മത്സരങ്ങളും മുൻപിലെത്തുമ്പോൾ സംയുക്ത പ്രതിരോധ പദ്ധതികൾ എത്രത്തോളം ദുർബലമാണെന്ന് തെളിയിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റ് ഇമ്മാനുവൽ മാക്രോൺ പദ്ധതിയെ രക്ഷിക്കാൻ അവസാന നിമിഷം വരെ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും വ്യവസായ തലത്തിലെ ഭിന്നതകൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഇതിനിടെ, ലോക രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യവും വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപിന്റെ നയങ്ങൾ യൂറോപ്പും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സുരക്ഷാ ബന്ധത്തിൽ പുതിയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇതോടെ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ സ്വന്തം പ്രതിരോധ വ്യവസായത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താനും അമേരിക്കൻ ആയുധങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ശക്തമാക്കി. പ്രത്യേകിച്ച് റഷ്യ- യുക്രൈൻ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം യൂറോപ്പിലെ പല രാജ്യങ്ങളും പ്രതിരോധ ചെലവ് ഗണ്യമായി വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ജർമ്മനി ഇതിനകം തന്നെ പ്രതിരോധ മേഖലയിലേക്ക് വൻതോതിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുകയാണ്. 2025-26 കാലയളവിലെ സൈനിക സംഭരണ പദ്ധതിയിൽ വാങ്ങുന്ന ആയുധങ്ങളിൽ 90 ശതമാനവും യൂറോപ്പിൽ നിന്നായിരിക്കുമെന്ന് ബെർലിൻ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഫ്രാൻസും യൂറോപ്യൻ നിർമ്മിത ആയുധങ്ങൾ വാങ്ങാൻ സഖ്യരാജ്യങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന നിലപാടാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ FCAS യുദ്ധവിമാന പദ്ധതി പരാജയപ്പെട്ടാലും യൂറോപ്യൻ പ്രതിരോധ സ്വയംപര്യാപ്തത എന്ന ലക്ഷ്യം അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.
വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ആധുനിക യുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധവിമാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. മുമ്പ് വിമാനത്തിന്റെ വേഗതയും ആയുധശേഷിയുമായിരുന്നു നിർണായകമായിരുന്നതെങ്കിൽ ഇന്ന് നെറ്റ്വർക്ക് സംവിധാനങ്ങൾ, ഡ്രോണുകൾ, കൃത്രിമ ബുദ്ധി, വിവരയുദ്ധം എന്നിവയ്ക്കാണ് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ FCAS പദ്ധതിയുടെ യുദ്ധവിമാന ഭാഗം അവസാനിച്ചാലും ഡ്രോൺ വിംഗ്മാൻ, കോംബാറ്റ് ക്ലൗഡ് തുടങ്ങിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഭാവി യുദ്ധരംഗത്തെ നിർണായക ഘടകങ്ങളായി തുടരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
അവസാനം, FCAS പദ്ധതിയുടെ തകർച്ച യൂറോപ്യൻ പ്രതിരോധ രംഗത്തിന് തിരിച്ചടിയാണോ അതോ ഒരു പാഠമാണോ എന്ന ചർച്ച തുടരുകയാണ്. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ് , യൂറോപ്പ് ഇനി സ്വന്തം സുരക്ഷയ്ക്കായി അമേരിക്കയെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുകയാണ്. ഭാവിയിലെ യുദ്ധസാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ സ്വതന്ത്ര ശക്തിയായി മാറാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ യൂറോപ്പ് പുതിയ വഴികൾ തേടുകയാണ്. FCAS പദ്ധതി അവസാനിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ യൂറോപ്യൻ പ്രതിരോധ സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെ സ്വപ്നം ഇപ്പോഴും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.
