വിവാദനായകൻ, ബിഎൻപിയുടെ ‘അദൃശ്യ നേതാവ്’: താരിഖ് റഹ്മാൻ മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ ബംഗ്ലാദേശിന് ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?

ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ ഒരു സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവിനാണ് രാജ്യം തയ്യാറെടുക്കുന്നത്. നീണ്ട രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം ലണ്ടനിൽ സ്വയം പ്രഖ്യാപിത പ്രവാസത്തിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ബംഗ്ലാദേശ് നാഷണൽ പാർട്ടിയുടെ (ബിഎൻപി) യഥാർത്ഥ നേതാവും മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഖാലിദ സിയയുടെ മകനുമായ താരിഖ് റഹ്മാൻ രാജ്യത്തേക്ക് മടങ്ങിയെത്താൻ ഒരുങ്ങുന്നതോടെ, വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കലുഷിതമാകും എന്ന് ഉറപ്പാണ്. “ചില ന്യായമായ കാരണങ്ങളാൽ എന്റെ തിരിച്ചുവരവ് നടന്നില്ല… പക്ഷേ സമയം വന്നിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ഉടൻ മടങ്ങിവരും,” എന്ന് ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ റഹ്മാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെയ്ഖ് ഹസീനയെ പുറത്താക്കിയതിന് ശേഷം മുഖ്യ ഉപദേഷ്ടാവ് മുഹമ്മദ് യൂനുസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാർ 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് ബംഗ്ലാദേശിലെ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ഈ വ്യക്തിയുടെ തിരിച്ചുവരവ്.

ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ താൻ മത്സരിക്കുമെന്നും, പ്രധാനമന്ത്രി ആരാകണമെന്ന് ബംഗ്ലാദേശ് ജനത തീരുമാനിക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ച റഹ്മാൻ, രാജ്യത്തെ രണ്ട് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ രാജവംശങ്ങളിലൊന്നിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനത്തിനാണ് വഴി തുറക്കുന്നത്.

ആരാണ് താരിഖ് റഹ്മാൻ?

1965-ൽ ജനിച്ച താരിഖ് റഹ്മാൻ, ബംഗ്ലാദേശിലെ രണ്ട് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ രാജവംശങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ഖാലിദ സിയ മൂന്ന് തവണ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നു. പിതാവ്, സിയാവുർ റഹ്മാൻ, മുൻ പ്രസിഡന്റും 1971-ലെ വിമോചന യുദ്ധത്തിലെ പ്രധാനിയുമായിരുന്നു.

ധാക്ക റെസിഡൻഷ്യൽ മോഡൽ കോളേജിലും ധാക്ക സർവകലാശാലയിലും പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ റഹ്മാൻ, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് തുണിത്തരങ്ങളിലും ഷിപ്പിംഗ് രംഗത്തും വിജയകരമായ ബിസിനസ് സംരംഭങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.

രാഷ്ട്രീയ ജീവിതവും നാടുകടത്തലും

1990-കളിലാണ് റഹ്മാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്. 2001-ൽ ബിഎൻപി അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം പാർട്ടിയുടെ സീനിയർ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറി ജനറലായി നിയമിതനായി. ഈ സമയത്ത് രാജ്യത്തുടനീളം സഞ്ചരിച്ച് അദ്ദേഹം അടിത്തട്ടിലുള്ള ജനങ്ങളുമായി ശക്തമായ ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു. 2009-ൽ ഷെയ്ഖ് ഹസീനയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അവാമി ലീഗ് അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയതിന് തൊട്ടുമുമ്പാണ് റഹ്മാൻ രാജ്യം വിട്ട് ലണ്ടനിലേക്ക് പോകുന്നത്. മുൻ സൈനിക സർക്കാരിന്റെ ഭരണകാലത്ത് തടവിലാക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ താൻ അനുഭവിച്ച ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം ലണ്ടനിൽ നിന്ന് സംസാരിച്ചു.

റഹ്മാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം എന്നും വിവാദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. 2004-ൽ ഹസീനയെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നടന്ന ഗ്രനേഡ് ആക്രമണത്തിന്റെ സൂത്രധാരൻ എന്ന കേസിൽ അദ്ദേഹത്തെ കുറ്റക്കാരനെന്ന് കണ്ടെത്തി 2018-ൽ, ജീവപര്യന്തം തടവിന് ശിക്ഷിച്ചു. നിരവധി അഴിമതി, ക്രിമിനൽ കേസുകളും അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നിലനിന്നിരുന്നു.

അധികാരത്തിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവും നിയമവിജയവും

ലണ്ടനിലിരുന്ന് വീഡിയോ കോളുകൾ വഴിയും ഫോൺ കോൺഫറൻസുകൾ വഴിയുമാണ് റഹ്മാൻ ബിഎൻപിയുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്. ഖാലിദ സിയ അഴിമതി കേസിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട് വീട്ടുതടങ്കലിൽ ആയതോടെ അദ്ദേഹം പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ തലവനായി മാറി.

എന്നാൽ, 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രക്ഷോഭത്തെ തുടർന്ന് ഷെയ്ഖ് ഹസീന സ്ഥാനഭ്രഷ്ടയാക്കപ്പെട്ടതോടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ രംഗം മാറിമറിഞ്ഞത്. ഹസീനയുടെ പതനത്തിനുശേഷം, റഹ്മാനെതിരായ എല്ലാ കുറ്റങ്ങളും പിൻവലിക്കപ്പെടുകയും 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നതിനെതിരായ വിലക്ക് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനു പിന്നാലെയാണ് ബംഗ്ലാദേശ് സർക്കാർ 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

ബംഗ്ലാദേശിന് ഇനി എന്ത്?

ഹസീന അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായതോടെ, താരിഖ് റഹ്മാന്റെ തിരിച്ചുവരവ് ബംഗ്ലാദേശിലെ രണ്ട് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ രാജവംശങ്ങളിൽ ഒന്നിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനത്തിന് വഴിയൊരുക്കും. റഹ്മാന്റെ ശക്തമായ സംഘടനാ വൈഭവവും അടിത്തട്ടിലുള്ള ബന്ധങ്ങളും ബിഎൻപിക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിർണ്ണായക ശക്തി നൽകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

എങ്കിലും, പുതിയ വെല്ലുവിളികളും നിലവിലുണ്ട്. മുഹമ്മദ് യൂനുസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാരിന്റെ “ജൂലൈ പ്രഖ്യാപനത്തെ” ബിഎൻപി പിന്തുണച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹസീനയുടെ ഭരണം തകർത്ത വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ചിലർ രൂപീകരിച്ച നാഷണൽ സിറ്റിസൺ പാർട്ടി (എൻസിപി) യൂനുസിന്റെ പിന്തുണയോടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. കൂടാതെ, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഇസ്ലാമിക പാർട്ടിയായ ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമിയും ശക്തി പ്രാപിക്കുന്നു.

“കൊലപാതകം നടത്തുന്ന, ബലമായി ആളുകളെ കാണാതായ, അല്ലെങ്കിൽ കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയെയോ അതിന്റെ പ്രവർത്തകരെയോ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ആളുകൾക്ക് കഴിയില്ലെന്ന് ഞാൻ ശക്തമായി വിശ്വസിക്കുന്നു,” എന്ന് പറഞ്ഞ റഹ്മാൻ വരാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം പ്രകടിപ്പിച്ചു. പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ പ്രവാസത്തിനുശേഷം മടങ്ങിയെത്തുന്ന റഹ്മാന് യുവാക്കളുമായും പൊതുജനങ്ങളുമായും ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയുമോ, ഒപ്പം ബിഎൻപിയെ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തിക്കാൻ സാധിക്കുമോ എന്നും കണ്ടറിയണം.