അമേരിക്കയുടെ സുരക്ഷാ കുടയെയും അമേരിക്കൻ വാഗ്ദാനങ്ങളെയും വിശ്വസിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാനാകില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ‘മക്ക സംയുക്ത പ്രതിരോധ കരാർ’ എന്ന പുതിയ പ്രതിരോധ സഖ്യത്തിന്റെ പിറവിക്ക് കാരണമായിരിക്കുന്നത്. സൗദി അറേബ്യ, തുർക്കി, പാകിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് രൂപീകരിച്ച ഈ സഖ്യം അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയങ്ങൾക്കും മേഖലയിലെ സ്വാധീനത്തിനും ലഭിച്ച കനത്ത തിരിച്ചടിയാണ്.
മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക താവളങ്ങൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ പോലും ഇറാന്റെ ഡ്രോൺ-മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ഇരയായപ്പോഴും അമേരിക്ക നിഷ്ക്രിയമായി നോക്കിനിന്നു എന്ന വിലയിരുത്തലാണ് ഇത്തരമൊരു ബദൽ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിലേക്ക് അറബ് ലോകത്തെ നയിച്ചത്. അമേരിക്ക നേരിട്ട് തുടങ്ങിയ യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും മാനുഷികവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് കഴിയില്ലെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞതോടെ, സ്വന്തം സുരക്ഷയ്ക്കായി അമേരിക്കയെ ആശ്രയിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത ശൈലി ഈ രാജ്യങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്.
അതേസമയം, ഈ സഖ്യത്തിലെ പാകിസ്ഥാന്റെ പങ്കാളിത്തം രാജ്യത്തിനകത്തും കടുത്ത ആഭ്യന്തര എതിർപ്പുകൾക്കും വിവാദങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു ആണവശക്തിയായ മുസ്ലീം രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ പാകിസ്ഥാൻ ഈ സഖ്യത്തിന്റെ പ്രധാന സൈനിക ശക്തിയാണെങ്കിലും, പ്രമുഖ ഷിയ പുരോഹിതനായ ആഗ സയ്യിദ് ജവാദ് നഖ്വിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിഭാഗങ്ങൾ ഇതിനെതിരെ ശക്തമായി രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ത്രികക്ഷി കരാർ പാകിസ്ഥാനെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ സംഘർഷങ്ങളിലേക്ക് മനഃപൂർവ്വം വലിച്ചിഴയ്ക്കാനുള്ള “അമേരിക്ക-അറബ് ഗൂഢാലോചന”യുടെ ഭാഗമാണെന്നാണ് അവരുടെ ആരോപണം.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപിന്റെയും റിപ്പബ്ലിക്കൻ നേതാക്കളുടെയും പിന്തുണയോടെ നടപ്പിലാക്കിയ ഈ കരാർ, മേഖലയിൽ ഇറാന് എതിരെയുള്ള നീക്കമായി മാറും എന്ന ഭയം പാകിസ്ഥാനിലെ ഷിയാ സമൂഹത്തിനുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങി സ്വന്തം സുരക്ഷയെയും അയൽരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തെയും അപകടത്തിലാക്കരുതെന്ന് പാകിസ്ഥാൻ ഭരണകൂടത്തിന് മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ചതോടെ, സഖ്യത്തിൽ തുടരുന്നത് പാകിസ്ഥാന് വലിയ നയതന്ത്ര വെല്ലുവിളിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
നാറ്റോയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 5 മാതൃകയിൽ, ഒരു അംഗരാജ്യത്തിന് നേരെയുണ്ടാകുന്ന ആക്രമണത്തെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള ആക്രമണമായി കണക്കാക്കുന്നതാണ് മക്ക ഉടമ്പടിയുടെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥ. സൗദിയുടെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയും പാകിസ്ഥാന്റെ ആണവ-സൈനിക ശക്തിയും തുർക്കിയുടെ ആധുനിക പ്രതിരോധ നിർമ്മാണ വ്യവസായവും ഒന്നിക്കുന്നതോടെ ഇതൊരു ശക്തമായ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മയായി മാറുന്നു. കൂടുതൽ ആഫ്രിക്കൻ-അറബ് രാജ്യങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഇസ്ലാമിക് നാറ്റോ വികസിപ്പിക്കാനാണ് നീക്കമെങ്കിലും, സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ലാഭങ്ങൾക്കായി അമേരിക്ക നടത്തിയ ഇടപെടലുകളും പാകിസ്ഥാനിൽ ഉയരുന്ന കടുത്ത ആഭ്യന്തര ഭിന്നതകളും ഈ സഖ്യത്തിന്റെ ഭാവി വരും ദിവസങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കും.
