തുർക്കിയിലെ കിഴക്കൻ കരിങ്കടൽ തീരത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന പോണ്ടിക് പർവതനിരകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വനപ്രദേശത്തിന് നടുവിലായി 1000 അടിയോളം ഉയരത്തിൽ ഒരു പാറക്കെട്ടിൽ അത്ഭുതകരമായി തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന സുമേല ആശ്രമത്തിന്റെ പ്രാചീനമായ ചുവരുകൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ, അത് ലോകത്തോട് പങ്കുവെക്കുന്നത് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ കഥകളായിരിക്കും. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് എത്തിച്ചേർന്ന ആദ്യകാല ക്രിസ്ത്യൻ സന്യാസിമാരിൽ ചിലർ സ്ഥാപിച്ചതുമുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഈ ദേവാലയത്തിന്റെ ചരിത്രം, റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ബൈസന്റൈൻ കാലഘട്ടത്തിലൂടെയും ഓട്ടോമൻ ഭരണാധികാരികളുടെ ഉദയത്തിലൂടെയും കടന്നുവന്ന് ഒടുവിൽ ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങളുടെയും തീച്ചൂളയിലൂടെയാണ് സഞ്ചരിച്ചത്. കേവലം ഒരു ആരാധനാലയം എന്നതിലുപരി, മനുഷ്യന്റെ വിശ്വാസത്തിന്റെയും വാസ്തുവിദ്യയുടെയും ഏറ്റവും വലിയ മാതൃകയായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ സമുച്ചയം, കാലത്തിന്റെ ക്രൂരമായ അവഗണനകളും നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങളും നേരിട്ടതിന് ശേഷം ഇന്ന് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ പുതിയൊരു പുനരുത്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുകയാണ്. കമ്പ്യൂട്ടർ ഗ്രാഫിക്സോ മനുഷ്യന്റെ ഭാവനയോ പടച്ചുവിട്ടതല്ല ഈ മനോഹര ദൃശ്യം, മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ കൊടുംകാറ്റുകളെയും വെല്ലുവിളിച്ച് യാഥാർത്ഥ്യമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രശേഷിപ്പാണ്.
ഈ ആശ്രമത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തിന് പിന്നിൽ രസകരമായ ചില ഐതിഹ്യങ്ങളും ചരിത്ര സത്യങ്ങളുമുണ്ട്. എ.ഡി. 386-ൽ ഗ്രീക്ക് സന്യാസിമാരായ ബർണബാസും സോഫ്രോണിയോസും നടത്തിയ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കണ്ടെത്തലിലൂടെയാണ് ഈ പ്രദേശം പവിത്രമായി മാറുന്നത്. പർവതനിരകളിൽ എവിടെയോ ഒളിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന, ലൂക്കോസ് അപ്പോസ്തലൻ വരച്ച കന്യകാമറിയത്തിന്റെ ഒരു തിരുശേഷിപ്പിനെക്കുറിച്ച് ഉണ്ടായ ദർശനമാണ് ഈ സന്യാസിമാരെ ഇത്രയും ദുർഘടമായ പ്രദേശത്തേക്ക് ആകർഷിച്ചത്. അവർ നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിനൊടുവിൽ ഒരു ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ നിന്ന് കന്യകാമറിയത്തിന്റെയും കുഞ്ഞൻ യേശുവിന്റെയും ഇരുണ്ട ഛായാചിത്രം കണ്ടെത്തുകയും, അതിനെ പനാജിയ സൗമേല എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ഈ ഗുഹ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായി തുടരുകയും, പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അവസാനത്തെ ക്രിസ്ത്യൻ രാജ്യം ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ ഓർത്തഡോക്സ് സന്യാസിമാർ ചേർന്ന് ഇന്നുകാണുന്ന ഈ വലിയ ആശ്രമം പണിതുയർത്തുകയും ചെയ്തു. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷം അധികാരത്തിലെത്തിയ ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കീഴിലും ഈ ആശ്രമം അതിന്റെ പ്രതാപം നിലനിർത്തിപ്പോന്നു എന്നത് ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയാണ്. മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികളായിരുന്നിട്ടും ഓട്ടോമൻ സുൽത്താൻമാർ അവിടത്തെ ജനങ്ങളുടെ മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ മാനിക്കുകയും, സുമേലയെ ഒരു പുണ്യസ്ഥലമായി കണ്ട് സന്യാസിമാർക്ക് നിരന്തരം സംഭാവനകളും ഭൂമിയും നൽകി സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.
എന്നാൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളും അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങളും ഈ ആശ്രമത്തിന്റെ സ്വൈര്യജീവിതം തകർത്തുകളഞ്ഞു. തുർക്കിയും ഗ്രീക്കും തമ്മിലുണ്ടായ സംഘർഷങ്ങളെ തുടർന്ന് 1923-ൽ നടന്ന വലിയ ജനസംഖ്യാ കൈമാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായി, ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഗ്രീക്ക് സന്യാസിമാർക്ക് സ്വന്തം നാട് വിട്ട് പോകേണ്ടി വന്നു. തങ്ങൾ ജീവനുതുല്യം സ്നേഹിച്ച ആശ്രമത്തിലെ വിലപിടിപ്പുള്ള നിധികളും തിരുശേഷിപ്പുകളും ഭാവിയിൽ തിരിച്ചെടുക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ അവർ ആ താഴ്വരയിലെ രഹസ്യ സ്ഥലങ്ങളിൽ കുഴിച്ചിടുകയാണുണ്ടായത്. ആശ്രമം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ, ആ നിധികൾ തേടി നിരവധി വേട്ടക്കാർ ഇവിടേക്ക് ഇരച്ചെത്തുകയും, അത് ആശ്രമത്തിന്റെ അകത്തളങ്ങൾക്കും ചുമരുകളിലെ അതിമനോഹരമായ ചിത്രങ്ങൾക്കും വലിയ തോതിൽ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവെക്കുകയും ചെയ്തു. സന്യാസിമാർ പിന്നീട് കുഴിച്ചെടുത്ത് ഗ്രീസിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയ ചില വിശുദ്ധ വസ്തുക്കൾ ഒഴിച്ചാൽ, ബാക്കിയുള്ള പല നിധികളും അക്കാലത്ത് നഷ്ടപ്പെടുകയോ കടത്തപ്പെടുകയോ ചെയ്തു. ദശകങ്ങളോളം കാടുപിടിച്ചും മനുഷ്യരുടെ അവഗണനയിലും നശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഈ പൈതൃക കേന്ദ്രത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഒടുവിൽ തുർക്കി സർക്കാർ മുന്നോട്ടുവരികയും, വലിയ തോതിലുള്ള പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ന് ഈ ചരിത്ര സ്മാരകം കാണാൻ ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും ദിവസേന ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് എത്തിച്ചേരുന്നത്. സന്ദർശകരുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് സർക്കാരിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. പാറകൾ അടർന്നുവീഴുന്ന സ്വഭാവമുള്ള ആ കുത്തനെയുള്ള മലനിരകളിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ വ്യാവസായിക പർവതാരോഹകരെയാണ് അധികൃതർ നിയോഗിച്ചത്. സ്റ്റീൽ കേബിളുകളും വലിയ ലോഹക്കണ്ണികളും ഉപയോഗിച്ച് മലനിരകളെയും പാറക്കെട്ടുകളെയും സുരക്ഷിതമാക്കിയ ശേഷമാണ് സഞ്ചാരികൾക്കായി ഈ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായി തുറന്നുകൊടുത്തത്. ഈ പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിലാണ് പണ്ടാരെങ്കിലും കണ്ടെത്താത്ത പല രഹസ്യങ്ങളും ഗവേഷകരുടെ കണ്ണിൽ പെടുന്നത്. മുമ്പ് അടഞ്ഞുകിടന്നിരുന്ന ഒരു രഹസ്യ തുരങ്കവും, സ്വർഗ്ഗത്തെയും നരകത്തെയും കുറിച്ച് പറയുന്ന അതിമനോഹരമായ പുതിയ ഫ്രെസ്കോകളും അവർ കണ്ടെടുത്തു. ചുമരുകളിൽ മുൻകാലങ്ങളിൽ സന്ദർശകർ എഴുതിവെച്ച അനാവശ്യമായ വരകളും കുത്തുകളും നീക്കം ചെയ്ത്, യഥാർത്ഥ നിറങ്ങളും ശൈലിയും ഉപയോഗിച്ച് ആ പഴയ ചിത്രങ്ങളെല്ലാം വിദഗ്ദ്ധർ വീണ്ടും മിനുക്കിയെടുക്കുകയുണ്ടായി.
ചുരുക്കത്തിൽ, പ്രകൃതിയുടെ കൊടുംകാറ്റുകളെയും മനുഷ്യന്റെ അശ്രദ്ധയെയും ഒരുപോലെ അതിജീവിച്ച് തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന സുമേല ആശ്രമം, കലയുടെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും വലിയൊരു നേർസാക്ഷ്യമാണ്. ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകളിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായിപ്പോകുമായിരുന്ന ഒരു വലിയ മാസ്റ്റർപീസിനെയാണ് ശാസ്ത്രീയമായ ഇടപെടലുകളിലൂടെയും കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെയും ലോകത്തിന് വീണ്ടും ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. പർവതനിരകളുടെ പച്ചപ്പിൽ മാനം തൊട്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ പുണ്യസ്ഥലം, വരുംതലമുറകൾക്കായി മനുഷ്യൻ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ചരിത്ര നിധികളിൽ ഒന്നായി എന്നെന്നേക്കും നിലനിൽക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
REPORT: DONA STEPHEN
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (AI SOURCES)






