അമേരിക്കയുടെ സാമ്പത്തിക ഉപരോധ നയത്തിനെതിരെ ഇറാൻ വീണ്ടും ശക്തമായ ഭാഷയിൽ രംഗത്തെത്തി. അമേരിക്കൻ ട്രഷറി സെക്രട്ടറി സ്കോട്ട് ബെസെന്റ് അടുത്തിടെ നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ തുടർന്ന്, അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയത്തെയും നയതന്ത്ര സമീപനത്തെയും കടുത്ത രീതിയിൽ വിമർശിച്ചിരിക്കുകയാണ് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് എസ്മായേൽ ബഗായി. സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇറാനെ “ശ്വാസംമുട്ടിക്കുകയാണ്” എന്ന തരത്തിൽ ബെസെന്റ് നടത്തിയ പരാമർശം, അമേരിക്കയുടെ നയതന്ത്ര പരാജയത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനുള്ള നിരന്തര ശ്രമത്തിന്റെയും തെളിവാണെന്നാണ് ബഖായിയുടെ ആരോപണം.
സമൂഹമാധ്യമമായ എക്‌സിൽ പങ്കുവെച്ച ദീർഘമായ കുറിപ്പിലൂടെയാണ് ബഗായി അമേരിക്കക്കെതിരായ വിമർശനം ശക്തമാക്കിയത്. ഇറാനെതിരായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളെ ഒരു വിജയകരമായ നയമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുന്നുവെങ്കിലും, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ അത് അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയതന്ത്ര ദൗർബല്യത്തെ മാത്രമാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പ്രശ്നങ്ങൾ ചർച്ചയിലൂടെ പരിഹരിക്കുന്നതിനുപകരം സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം ആയുധമാക്കുന്നതാണ് അമേരിക്കയുടെ പതിവായി മാറിയതെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു.
ബഗായിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായി ശ്വാസംമുട്ടിക്കുകയാണെന്ന അമേരിക്കൻ ട്രഷറി സെക്രട്ടറിയുടെ അവകാശവാദം വെറും രാഷ്ട്രീയ വീമ്പുപറച്ചിലല്ല, മറിച്ച് ഉപരോധങ്ങളോടുള്ള അമേരിക്കയുടെ “നിർബന്ധിത ആസക്തിയുടെ” തെളിവാണ്. നയതന്ത്രത്തിലൂടെ പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ അന്വേഷിക്കുന്നതിനുപകരം, ഉപരോധങ്ങളെയാണ് അമേരിക്കയുടെ ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും മാർഗമായി സ്വീകരിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു. ഇതിലൂടെ ലോകസമൂഹത്തിന് അമേരിക്ക നൽകുന്ന സന്ദേശം, സംഭാഷണത്തിലല്ല മറിച്ച് സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെയാണ് ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതെന്നാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയത്തെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് ബഖായി കൂടുതൽ കടുത്ത ഭാഷയാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. നയതന്ത്രത്തിലൂടെ തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത ഓരോ അവസരത്തിലും അമേരിക്ക സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിലേക്ക് തിരിയുന്നുവെന്നും, ആ ഉപരോധങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിച്ച ഫലം നൽകാതിരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ തീവ്രത വീണ്ടും വർധിപ്പിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഈ സമീപനം ഒരു ആസൂത്രിത നയമല്ല, മറിച്ച് പതിവായി മാറിയ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ശീലമാണെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ.
Also Read: ഫോട്ടോയിലുള്ളത് ആരാണ്? രാഹുൽ ഗാന്ധിയോട് ചോദ്യങ്ങളുമായി ഗിരിരാജ് സിംഗ്; രാഷ്ട്രീയ അങ്കം മുറുകുന്നു
“ഇത് ഇനി ഒരു നയം മാത്രമല്ല അപകടകരമായ ഒരു ശീലമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. അതിലും ഗുരുതരമായി പറയുകയാണെങ്കിൽ, യുക്തിപരമായ ചിന്തയെ പോലും സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കിയ ഒരു ആസക്തിയാണ് ഇത്,” എന്നായിരുന്നു ബഖായിയുടെ പരാമർശം. പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനായി സംഭാഷണവും സഹകരണവും സ്വീകരിക്കേണ്ട സമയത്ത്, അമേരിക്ക തുടർച്ചയായി ഉപരോധങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നതെന്നും അതിലൂടെ സംഘർഷങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാകുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു.
ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായി സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പതിറ്റാണ്ടുകളായി തുടരുകയാണെങ്കിലും, അതുകൊണ്ട് രാജ്യത്തിന്റെ നിലപാടുകളെ മാറ്റാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും ബഗായി വ്യക്തമാക്കി. കഴിഞ്ഞ നിരവധി വർഷങ്ങളായി വിവിധ മേഖലകളിൽ അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും ഏർപ്പെടുത്തിയ സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടും ഇറാൻ തങ്ങളുടെ ദേശീയ താൽപര്യങ്ങളിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിനാൽ പഴയ തന്ത്രങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചാലും ഫലം വ്യത്യസ്തമാകില്ലെന്ന സന്ദേശമാണ് അദ്ദേഹം നൽകിയത്.
ഇറാനെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ തുടർന്നാൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യാഘാതം അമേരിക്കയ്ക്കുതന്നെയായിരിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ബഗായി നൽകി. ഉപരോധങ്ങളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകുന്ന അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയനേതാക്കൾ, തങ്ങൾ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രതിസന്ധികളിൽ നിന്ന് മാന്യമായി പിൻവാങ്ങാനുള്ള അവസരങ്ങൾ പോലും നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഭാവിയിൽ നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കേണ്ട സാധ്യതകളെ ഇത്തരം നടപടികൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ഇതിനിടെ, ഇറാനെതിരെ അമേരിക്ക തുടരുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ആണവപരിപാടി, പ്രാദേശിക സുരക്ഷ, മിസൈൽ വികസനം, വിവിധ സായുധ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് ഇറാൻ നൽകുന്നുവെന്ന് അമേരിക്ക ആരോപിക്കുന്ന പിന്തുണ എന്നിവയെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് വർഷങ്ങളായി അമേരിക്ക നിരവധി ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ, ഈ സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദങ്ങളിലൂടെ ഇറാനിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹിച്ച രാഷ്ട്രീയ ഇളവുകൾ നേടാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് സാധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന വിലയിരുത്തലാണ് പല നിരീക്ഷകരും പങ്കുവയ്ക്കുന്നത്.
ഇതേ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഓഗസ്റ്റ് 7-ന് അമേരിക്കൻ ട്രഷറി സെക്രട്ടറി സ്കോട്ട് ബെസെന്റ് സമൂഹമാധ്യമമായ എക്‌സിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു പ്രസ്താവന നടത്തിയത്. അമേരിക്കയുടെ സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദനയം ഫലപ്രദമാണെന്നും അതിന്റെ തെളിവായി ഇറാൻ ഇപ്പോൾ ഡിജിറ്റൽ ആസ്തികളെയും ഷാഡോ ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖലകളെയും കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നുവെന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവകാശവാദം. അമേരിക്കയുടെ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി പരമ്പരാഗത ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിന് പുറത്തുള്ള സാമ്പത്തിക മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ഇറാൻ നിർബന്ധിതമായിരിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ബെസെന്റിന്റെ വാക്കുകളിൽ, “ഇറാൻ ഭരണകൂടം ഡിജിറ്റൽ ആസ്തികളെയും ഷാഡോ ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖലകളെയും ആശ്രയിക്കുന്നത് ‘ഇക്കണോമിക് ഫ്യൂറി’ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ തെളിവാണ്.” അമേരിക്ക സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നത് തുടരുമെന്നും, ഡോളറിലായാലും റിയാലിലായാലും ക്രിപ്റ്റോകറൻസിയിലായാലും, ഇറാൻ ഭരണകൂടത്തെ സഹായിക്കുന്നതായി കരുതുന്ന എല്ലാ നിയമവിരുദ്ധ സാമ്പത്തിക ശൃംഖലകളെയും കണ്ടെത്തി തകർക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
ഡിജിറ്റൽ കറൻസികളും ഔദ്യോഗിക ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിന് പുറത്തുള്ള സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഉപരോധങ്ങളെ മറികടക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ അമേരിക്ക സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ബെസെന്റ് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഇത്തരം സാമ്പത്തിക ശൃംഖലകളെ കണ്ടെത്തി നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കൻ ട്രഷറി വകുപ്പും മറ്റ് സുരക്ഷാ ഏജൻസികളും സംയുക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ബെസെന്റിന്റെ ഈ പ്രസ്താവനയ്‌ക്ക് മറുപടിയായാണ് ബഖായിയുടെ വിമർശനം പുറത്തുവന്നത്. അമേരിക്ക സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളെ ഒരു വിജയകഥയായി അവതരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ പിന്നിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് നയതന്ത്രത്തിലെ പരാജയമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു. ഉപരോധങ്ങളിലൂടെ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളുടെ ആരോഗ്യകരമായ രീതിയല്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കഴിഞ്ഞ നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി കടുത്ത സംഘർഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതാണ്. സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ, ആണവ കരാറിനെ ചൊല്ലിയ തർക്കങ്ങൾ, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ പ്രാദേശിക സ്വാധീനം, സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ നിരവധി ഘടകങ്ങളാണ് ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ബന്ധത്തെ സങ്കീർണമാക്കുന്നത്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ പരിമിതമായ സാഹചര്യത്തിൽ, സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും ഔദ്യോഗിക പ്രസ്താവനകളിലൂടെയും പരസ്പര വിമർശനങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നത് പതിവായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
പുതിയ സംഭവവികാസം ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ മറ്റൊരു അധ്യായമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഒരുവശത്ത് സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുമെന്ന് അമേരിക്ക പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് അത്തരം സമ്മർദ്ദങ്ങൾ തങ്ങളെ വഴിതെറ്റിക്കില്ലെന്നും നയതന്ത്രത്തിന് പകരം ഉപരോധങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് അമേരിക്കയുടെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ തെളിവാണെന്നും ഇറാൻ ആവർത്തിച്ച് വ്യക്തമാക്കുകയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുമെന്നതാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
