ആധുനിക യുദ്ധങ്ങളുടെ സ്വഭാവം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഒരുകാലത്ത് യുദ്ധവിജയം തീരുമാനിച്ചിരുന്നത് സൈനികരുടെ എണ്ണം, ടാങ്കുകളുടെ കരുത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധവിമാനങ്ങളുടെ വേഗത എന്നിവയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ വിജയിക്കുന്നത് സാങ്കേതിക വിദ്യയും, വിവര ശൃംഖലകളും, റഡാർ സംവിധാനങ്ങളും, കമാൻഡ് നെറ്റ്വർക്കുകളും, ഇലക്ട്രോണിക് യുദ്ധ സംവിധാനങ്ങളുമാണ്. ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിൽ നടന്ന ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ എന്ന നാല് ദിവസത്തെ സംഘർഷത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അമേരിക്കൻ സൈനിക വിദഗ്ധൻ ജോൺ സ്പെൻസറിന്റെ വിലയിരുത്തൽ ഈ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വീണ്ടും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുകയാണ്.
ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിന്റെ ഒന്നാം വാർഷികത്തിന് മുന്നോടിയായി സ്പെൻസർ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത്, യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പാകിസ്ഥാൻ തന്ത്രപരമായ നേട്ടം നേടിയെങ്കിലും, അവസാന ഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യ പൂർണമായും വ്യോമ മേധാവിത്വം സ്വന്തമാക്കിയെന്ന വിലയിരുത്തലാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പാകിസ്ഥാൻ ഇന്ത്യൻ യുദ്ധവിമാനങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങൾ വലിയ ആഘാതമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ചില ഇന്ത്യൻ വിമാനങ്ങൾ തകർന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പാകിസ്ഥാൻ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിലും വലിയ രീതിയിൽ പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ആ ഘട്ടത്തിൽ പാകിസ്ഥാൻ തന്ത്രപരമായ മുൻതൂക്കം നേടിയെന്ന ധാരണ രൂപപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ സ്പെൻസറിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, യഥാർത്ഥ യുദ്ധഫലം തീരുമാനിച്ചത് ആ ആദ്യ പ്രഹരമല്ല.
മറിച്ച്, പിന്നീട് ഇന്ത്യ വളരെ ക്രമബദ്ധമായും സാങ്കേതികമായി കൃത്യമായും നടത്തിയ വ്യോമ പ്രതിരോധ നശീകരണ ദൗത്യങ്ങളാണ് യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റിയത്. മെയ് 8 മുതൽ ഇന്ത്യ പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രധാന റഡാർ സംവിധാനങ്ങളെയും വ്യോമ പ്രതിരോധ കേന്ദ്രങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് ആക്രമണം ശക്തമാക്കിയത്. ചുനിയാൻ, പാസ്രൂർ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് റഡാറുകൾക്കും HQ-9 ദീർഘദൂര മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾക്കും നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണം പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രതിരോധ ശൃംഖലയെ ഗൗരവമായി ബാധിച്ചു.
ഇത് വെറും ഒരു വ്യോമാക്രമണമല്ലായിരുന്നു. മറിച്ച്, “ശത്രുവിന്റെ കണ്ണുകളും ചെവികളും അടയ്ക്കുന്ന” തരത്തിലുള്ള യുദ്ധതന്ത്രമായിരുന്നു. ആധുനിക വ്യോമയുദ്ധത്തിൽ ആദ്യം ശത്രുവിനെ കാണുന്നത്, അവന്റെ നീക്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നത്, അതിവേഗം പ്രതികരിക്കുന്നത് എന്നിവ നിർണായകമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ആക്രമണങ്ങൾ പാകിസ്ഥാന്റെ ഈ ശേഷികളെ ഒന്നൊന്നായി തകർത്തുവെന്നാണ് സ്പെൻസർ വിശദീകരിക്കുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന യുദ്ധോപകരണങ്ങൾ ലോയിറ്ററിംഗ് മ്യൂണിഷൻസ് എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ത്യ തുടർച്ചയായ സമ്മർദം നിലനിർത്തി. ഒരു ആക്രമണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട റഡാർ സംവിധാനങ്ങൾ വീണ്ടും പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുന്നതിന് മുമ്പ് അടുത്ത ആക്രമണം എത്തുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു ഇന്ത്യൻ തന്ത്രം.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ എസ്-400 വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനം നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. ഏകദേശം 300 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയുള്ള ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള വ്യോമ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളെ പോലും എസ്-400 നിരീക്ഷിക്കുകയും ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തതോടെ, പാകിസ്ഥാൻ വ്യോമസേനയുടെ പ്രവർത്തനപരിധി ഗണ്യമായി ചുരുങ്ങി. എവിടെ പറക്കാം, എത്ര ദൂരം പ്രവേശിക്കാം, എപ്പോൾ ആക്രമിക്കാം ഇതെല്ലാം പുനർനിർണയിക്കേണ്ട അവസ്ഥയിലായി പാകിസ്ഥാൻ.
സ്പെൻസർ പറയുന്നതുപോലെ, ആധുനിക യുദ്ധം ഇനി “വിമാനം നേരെ വിമാനം” എന്ന ലളിതമായ പോരാട്ടമല്ല. മറിച്ച്, അത് “വ്യവസ്ഥകൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധമാണ്”. യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ മാത്രമല്ല, അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നെറ്റ്വർക്കുകളും, റഡാർ സംവിധാനങ്ങളും, ഇലക്ട്രോണിക് വാർഫെയർ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും, മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും, ഡാറ്റ കൈമാറ്റ ശൃംഖലകളും ഒരുമിച്ചാണ് യുദ്ധത്തിന്റെ വിജയപരാജയം തീരുമാനിക്കുന്നത്.
ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിൽ ഇന്ത്യ ഉപയോഗിച്ച ഐഎസിസിസിഎസ് ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എയർ കമാൻഡ് , കണ്ട്രോൾ ആൻഡ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ സിസ്റ്റം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഏറെ നിർണായകമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളെ ഒറ്റ ശൃംഖലയായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് വിവിധ ആക്രമണ വിവരങ്ങൾ അതിവേഗം കൈമാറുകയും പ്രതികരണം ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തത്. തദ്ദേശീയമായ ആകാശ് മിസൈൽ സംവിധാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു.
ഇതിന് വിപരീതമായി, പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമായും ചൈന നൽകുന്ന ചില പ്രത്യേക സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്. തുടക്കത്തിൽ അവ ഇന്ത്യയ്ക്ക് തിരിച്ചടി നൽകുന്നതിൽ വിജയിച്ചെങ്കിലും, പ്രധാന നോഡുകൾ തകരുമ്പോൾ മുഴുവൻ ശൃംഖലയും ദുർബലമായി. അതുകൊണ്ടാണ് പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രാരംഭ വിജയം ദീർഘകാല യുദ്ധമേധാവിത്വമായി മാറാതിരുന്നതെന്ന് സ്പെൻസർ വിലയിരുത്തുന്നു.
പാകിസ്ഥാൻ പിന്നീട് നൂറുകണക്കിന് ഡ്രോണുകളും CM-400AKG മിസൈലുകളും ഫത്താ, ഹാത്ഫ് റോക്കറ്റുകളും ഉപയോഗിച്ച് തിരിച്ചടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ സംയോജിത വ്യോമ പ്രതിരോധ ശൃംഖല ഈ ആക്രമണങ്ങളുടെ വലിയൊരു ഭാഗം ചെറുത്തു. ഇതിലൂടെ ഇന്ത്യ യുദ്ധത്തിന്റെ വേഗത ക്രമേണ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
സ്പെൻസറിന്റെ വിലയിരുത്തലിൽ മറ്റൊരു പ്രധാന വസ്തുതയും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ തിരിച്ചടി ഏറ്റുവാങ്ങിയ ശേഷവും ഇന്ത്യ അതിവേഗം പ്രവർത്തന താളം വീണ്ടെടുത്തു. ഇത് വലിയ സൈനിക സംവിധാനങ്ങളുടെ സവിശേഷതയാണ്. പ്രാരംഭ നഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചാലും, മുഴുവൻ ശൃംഖല തകരാതെ മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള ശേഷിയാണ് ആധുനിക സൈനിക ശക്തികളുടെ യഥാർത്ഥ കരുത്ത്. ഇന്ത്യയുടെ “വ്യാപ്തി, ആഴം, സംയോജനം” എന്നിവയാണ് അതിന് സഹായിച്ചതെന്ന് സ്പെൻസർ പറയുന്നു.
ഈ യുദ്ധം മറ്റൊരു വലിയ യാഥാർത്ഥ്യവും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടി. ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ സംഘർഷം ഇനി പരമ്പരാഗത അതിർത്തി ഏറ്റുമുട്ടലുകളുടെ ഘട്ടം കടന്നിരിക്കുന്നു. ഡ്രോണുകൾ, ഇലക്ട്രോണിക് യുദ്ധം, ദീർഘദൂര മിസൈലുകൾ, സൈബർ നെറ്റ്വർക്കുകൾ, റഡാർ നശീകരണ ദൗത്യങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഭാവി യുദ്ധങ്ങളുടെ മുഖം. അതിനാൽ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സൈനിക ശക്തി ഇനി യുദ്ധവിമാനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല, മറിച്ച് അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സാങ്കേതിക പരിസ്ഥിതിയിലാണ് യഥാർത്ഥ ശക്തി ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂരിനെക്കുറിച്ചുള്ള ജോൺ സ്പെൻസറിന്റെ വിശകലനം അതുകൊണ്ടുതന്നെ വെറും ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ മാത്രമല്ല. മറിച്ച്, 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ യുദ്ധങ്ങൾ എങ്ങനെയായിരിക്കും എന്നതിന്റെ ഒരു വ്യക്തമായ സൂചന കൂടിയാണ്. ആദ്യ പ്രഹരം നിർണായകമാകാം, പക്ഷേ അവസാനം ജയിക്കുന്നത് കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റ സാങ്കേതിക ശൃംഖലയും ദീർഘകാല പ്രവർത്തന ശേഷിയും ഉള്ളവരാണ് എന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ സംഘർഷം ലോകത്തിന് നൽകുന്നത്.
