യുദ്ധങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും മിസൈലുകളുടെയും യുദ്ധവിമാനങ്ങളുടെയും കഥകൾ മാത്രമല്ല പറയുന്നത്, ചിലപ്പോൾ അവ ലോകത്തെ ഏറ്റവും ശക്തരായ നേതാക്കളുടെ വ്യക്തിപരമായ ഭയങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലുകളെയും കൂടി പുറത്തുകൊണ്ടുവരും. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഘർഷം ഓരോ ദിവസവും പുതിയ തലങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ലോക രാഷ്ട്രീയത്തെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു പുതിയ അവകാശവാദവുമായി രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുകയാണ് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ്. ഇറാൻ തന്നെ വധിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നുവെന്നും താൻ ഇറാന്റെ “ഒന്നാം നമ്പർ ലക്ഷ്യം” ആണെന്നുമുള്ള ട്രംപിന്റെ പരാമർശം, ഇതിനകം തന്നെ തീപിടിച്ചിരിക്കുന്ന അമേരിക്ക-ഇറാൻ ബന്ധങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഇന്ധനം പകരുന്ന സംഭവമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
അങ്കാറയിൽ നടന്ന നാറ്റോ ഉച്ചകോടിക്കിടെയായിരുന്നു ട്രംപ് ഈ വിവാദ പ്രസ്താവന നടത്തിയത്. ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക നേതൃത്വത്തിലെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ തനിക്കെതിരെ പ്രതികാര നടപടികൾ ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് തന്റെ വിശ്വാസമെന്ന് അദ്ദേഹം മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ നാല് പതിറ്റാണ്ടായി അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ശത്രുതയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ ഭീഷണി പുതിയതല്ലെങ്കിലും, അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ വായിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ഇത്തരമൊരു പരാമർശം ഉയർന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയിരിക്കുകയാണ്.
“അവർക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട നേതാക്കളുണ്ട്. നഷ്ടപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള മറ്റുചില നേതാക്കളുമുണ്ട്. ഞാനും പോയേക്കാം, കാരണം ഞാൻ അവരുടെ ഒന്നാം നമ്പർ ലക്ഷ്യമാണ്,” എന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ പരാമർശം. ഇറാനിലെ മുൻ നേതൃത്വത്തെ കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കിയ ട്രംപ്, നിലവിലെ ചില നേതാക്കൾ താരതമ്യേന കൂടുതൽ യുക്തിസഹമായ സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കുന്നതെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടതും ശ്രദ്ധേയമായി. അതേസമയം, ഇറാനുമായുള്ള സംഘർഷം അനന്തമായി നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനല്ല, മറിച്ച് അതിന് ഒരു അവസാനമുണ്ടാക്കാനാണ് താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
എന്നാൽ ട്രംപിന്റെ സമാധാനപരമായ വാക്കുകൾക്കൊപ്പം തന്നെ കടുത്ത മുന്നറിയിപ്പുകളും ഉയർന്നിരുന്നു. ഇറാനുമായി നടക്കുന്ന ചർച്ചകൾ ഫലപ്രദമാകുന്നില്ലെന്നും കരാർ വ്യവസ്ഥകൾ നിരന്തരം ലംഘിക്കപ്പെടുകയാണെന്നുമുള്ള ആരോപണം ഉന്നയിച്ച അദ്ദേഹം, അമേരിക്ക വീണ്ടും സൈനിക നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന സൂചനയും നൽകി. “ഇന്ന് രാത്രി ഞങ്ങൾ അവരെ ശക്തമായി പ്രഹരിക്കും,” എന്ന ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവന, ഇതിനകം തന്നെ ഉത്കണ്ഠയുടെ പരമാവധിയിലെത്തിയിരിക്കുന്ന പശ്ചിമേഷ്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ വലിയ ആശങ്കകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്.
വെടിനിർത്തൽ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ട്രംപ് നൽകിയ മറുപടി അതിലേറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. “എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അത് അവസാനിച്ചു,” എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം. ഇറാനുമായി തുടർച്ചയായി ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നത് സമയനഷ്ടമാണെന്നും, അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രജ്ഞർക്ക് വേണമെങ്കിൽ ചർച്ചകൾ തുടരാമെങ്കിലും താൻ അതിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷ കാണുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം തുറന്നുപറഞ്ഞു. “എനിക്ക് ഈ ആളുകളെ ഇഷ്ടമല്ല,” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരാമർശം ഇരുരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസ പ്രതിസന്ധി എത്രത്തോളം ആഴത്തിലുള്ളതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതായി നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.
അതേസമയം, അമേരിക്കൻ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ശക്തമായ തിരിച്ചടിയുമായി ഇറാനും രംഗത്തെത്തി. തെക്കൻ ഇറാനിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് അമേരിക്ക നടത്തിയ ആക്രമണത്തിൽ എട്ട് സൈനികർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഇറാൻ സ്റ്റേറ്റ് ടെലിവിഷൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ബന്ദർ അബ്ബാസ്, ബുഷെർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ വ്യോമ-നാവിക സേനയിലെ അംഗങ്ങളാണ് ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതെന്ന് ഇറാനിയൻ സൈന്യം അറിയിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിനെതിരായ കടുത്ത ആക്രമണമെന്നാണ് ടെഹ്റാൻ ഈ സംഭവത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
അമേരിക്കയുടെ നടപടികൾ നിലവിലുള്ള ധാരണകളുടെയും കരാറുകളുടെയും ചട്ടക്കൂട് ലംഘിക്കുന്നതാണെന്നും ഇറാൻ ആരോപിച്ചു. ഏകപക്ഷീയമായ ആക്രമണങ്ങളിലൂടെ അമേരിക്കൻ പ്രദേശത്തെ കൂടുതൽ അസ്ഥിരതയിലേക്ക് തള്ളിവിടുകയാണെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം കുറ്റപ്പെടുത്തി. സൈനിക സമ്മർദ്ദവും ആക്രമണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ഇറാനെ കീഴടക്കാമെന്ന അമേരിക്കയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ യാഥാർത്ഥ്യബോധമില്ലാത്തതാണെന്നും ടെഹ്റാൻ ആവർത്തിച്ചു.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഈ പുതിയ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഒരു സാധാരണ നയതന്ത്ര തർക്കമായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ എണ്ണ ഗതാഗത പാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനോട് ചേർന്നാണ് സംഘർഷ മേഖല സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അതിനാൽ ഏതൊരു സൈനിക നീക്കവും ആഗോള എണ്ണവിപണിയെയും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിനോടകം തന്നെ അന്താരാഷ്ട്ര വിപണികൾ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
മറ്റൊരു പ്രധാന കാര്യം, ഈ പ്രതിസന്ധി അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള വിഷയമായി മാത്രം ഇനി തുടരുന്നില്ല എന്നതാണ്. നാറ്റോ രാജ്യങ്ങൾ, ഗൾഫ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ, റഷ്യ, ചൈന തുടങ്ങിയ ആഗോള ശക്തികൾ എല്ലാം ഈ സംഭവവികാസങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയാണ്. ഒരു ചെറിയ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടൽ പോലും വലിയ പ്രാദേശിക യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴിമാറാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ, ഓരോ പ്രസ്താവനക്കും ഓരോ സൈനിക നീക്കത്തിനും അസാധാരണമായ പ്രാധാന്യമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ഇപ്പോൾ ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത് അടുത്ത നീക്കം ആരുടേതായിരിക്കുമെന്നതാണ്. ട്രംപിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ യഥാർത്ഥ സൈനിക നടപടികളിലേക്ക് മാറുമോ, അതോ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും അവസരം ലഭിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ് ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ പശ്ചിമേഷ്യയുടെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാവിയെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയെയും സ്വാധീനിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു പ്രതിസന്ധിയായി വളർന്നു കഴിഞ്ഞു.
