ലോകത്തിന്റെ ഊർജ ഭൂപടം മാറ്റിമറിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു നീക്കം നിശബ്ദമായി രൂപംകൊള്ളുകയാണ്. വർഷങ്ങളായി ആഗോള എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്റെ ജീവധമനിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനെ ആശ്രയിക്കാതെ, ചെങ്കടലിലൂടെ നേരിട്ട് എണ്ണ കയറ്റുമതി ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി വൻതോതിൽ വർധിപ്പിക്കാൻ സൗദി അറേബ്യ പദ്ധതിയിടുന്നതായാണ് അന്താരാഷ്ട്ര വാർത്താ ഏജൻസിയായ റോയിട്ടേഴ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത്. ഇത് വെറും ഒരു പൈപ്പ്ലൈൻ വികസന പദ്ധതിയല്ല. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യത്തെയും ആഗോള എണ്ണവിലയെയും ഭാവിയിലെ ഊർജ സുരക്ഷയെയും ഒരുപോലെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിയുന്ന തന്ത്രപരമായ നീക്കമാണ്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ലോക സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ സമുദ്ര പാതകളിലൊന്നാണ്. ദിവസേന ലോകത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്ന അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെ വലിയൊരു വിഹിതം ഈ ഇടുങ്ങിയ ജലപാതയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏഷ്യയിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും അമേരിക്കയിലേക്കുമുള്ള എണ്ണക്കപ്പലുകളുടെ പ്രധാന മാർഗം ഇതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഹോർമുസിൽ ചെറിയൊരു സംഘർഷം പോലും ആഗോള വിപണിയിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരാൻ മതിയാകാറുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ മാസങ്ങളിൽ മേഖലയിലുണ്ടായ സൈനിക സംഘർഷങ്ങളും കപ്പൽഗതാഗതത്തെ ബാധിച്ച അനിശ്ചിതത്വവും വീണ്ടും ലോകത്തെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചത്, ഒരു കടലിടുക്കിനെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നതിന്റെ അപകടസാധ്യതയായിരുന്നു.
ഇത്തരം പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സൗദി അറേബ്യ വർഷങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് അസംസ്കൃത എണ്ണ പൈപ്പ്ലൈൻ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ആലോചിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ വമ്പൻ എണ്ണപ്പാടങ്ങളെ ചെങ്കടൽ തീരത്തെ യാൻബു തുറമുഖവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ പൈപ്പ്ലൈൻ 1980-കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. അന്ന് ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം കാരണം ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ എണ്ണക്കയറ്റുമതി തടസ്സപ്പെടുമെന്ന ആശങ്ക ഉയർന്നപ്പോൾ രൂപംകൊണ്ട ഈ പദ്ധതി, നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും അതേ തന്ത്രപരമായ പ്രസക്തി വീണ്ടെടുത്തിരിക്കുകയാണ്.
നിലവിൽ ഈസ്റ്റ്-വെസ്റ്റ് പൈപ്പ്ലൈനിന് പ്രതിദിനം ഏകദേശം ഏഴ് ദശലക്ഷം ബാരൽ അസംസ്കൃത എണ്ണ കൈമാറാനുള്ള ശേഷിയുണ്ട്. അതിൽ ഏകദേശം രണ്ട് ദശലക്ഷം ബാരൽ രാജ്യത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള ശുദ്ധീകരണശാലകളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു. ബാക്കി അഞ്ച് ദശലക്ഷം ബാരൽ ചെങ്കടൽ തീരത്തെ ടെർമിനലുകളിലൂടെ അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യാൻ കഴിയും. ഈ സംവിധാനമാണ് ഹോർമുസ് വഴിയുള്ള ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടാലും സൗദിക്ക് പരിമിതമായ തോതിൽ കയറ്റുമതി തുടരാൻ സഹായിക്കുന്നത്.
എന്നാൽ സൗദി ഇപ്പോൾ അതിൽ തൃപ്തരല്ല. റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഈ പൈപ്പ്ലൈനിന്റെ ശേഷി ഇനിയും ഒരു മുതൽ രണ്ട് ദശലക്ഷം ബാരൽ വരെ വർധിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയാണ് പരിശോധിക്കുന്നത്. ഇതിനായി നിലവിലെ പൈപ്പ്ലൈൻ നവീകരിക്കുമോ, അതോ പുതിയ പൈപ്പ്ലൈൻ സ്ഥാപിക്കുമോ എന്നത് ഇതുവരെ അന്തിമമായി തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. ശുദ്ധീകരിച്ച പെട്രോളിയം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകുന്ന സമാന്തര പൈപ്പ്ലൈൻ കൂടി ഈ വികസന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് സൂചന.
ഇത് സൗദി അറേബ്യയുടെ മാത്രം പദ്ധതിയല്ലെന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു വസ്തുത. റോയിട്ടേഴ്സിന്റെ റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച്, ഈ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് സൗദി അറേബ്യ ഗൾഫിലെ അയൽരാജ്യങ്ങളുമായി പ്രാഥമിക ചർച്ചകൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് കുവൈറ്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനെ ആശ്രയിക്കാതെ സ്വന്തം എണ്ണയും ചെങ്കടൽ വഴി ലോകവിപണിയിലെത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെടുത്താനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
ഇതിന് പിന്നിൽ വ്യക്തമായ സാമ്പത്തികവും സുരക്ഷാപരവുമായ കാരണങ്ങളുണ്ട്. കുവൈറ്റ്, ബഹ്റൈൻ, ഖത്തർ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് നിലവിൽ ഹോർമുസിനെ മറികടക്കുന്ന വലിയ കയറ്റുമതി മാർഗങ്ങളില്ല. ഇറാഖിന്റെ കാര്യത്തിലും അവസ്ഥ വ്യത്യസ്തമല്ല. തുർക്കിയിലേക്കുള്ള പൈപ്പ്ലൈൻ രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങളും സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും കാരണം പലപ്പോഴും അടച്ചിടപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഈ രാജ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം സൗദിയുടെ ചെങ്കടൽ പാത വലിയ ആശ്വാസമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
കുവൈറ്റ് പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷന്റെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഷെയ്ഖ് നവാഫ് അൽ-സബാഹ് അടുത്തിടെ നടത്തിയ പരാമർശവും ഈ നീക്കത്തിന് കൂടുതൽ വിശ്വാസ്യത നൽകുന്നതാണ്. സൗദി അറേബ്യയുമായും യുഎഇയുമായും ചേർന്ന് കുവൈത്തിന്റെ എണ്ണയും ഈ പൈപ്പ്ലൈൻ സംവിധാനത്തിലൂടെ എത്തിക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ പരിശോധിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഇത് ഭാവിയിൽ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പുതിയ തരത്തിലുള്ള ഊർജ സഹകരണത്തിന് വഴിയൊരുക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
എന്നാൽ ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രായോഗികത അത്ര എളുപ്പമല്ല. പുതിയ പൈപ്പ്ലൈൻ നിർമിക്കുകയോ നിലവിലെ സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിന് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ നിക്ഷേപം ആവശ്യമായി വരും. നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാകാൻ വർഷങ്ങളെടുക്കും. അതിനൊപ്പം സൗദിയുടെ അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെ വിലനിർണയ രീതിയിലും വ്യാപാര കരാറുകളിലും മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരുമെന്നാണ് വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നത്. അതിനാൽ ഇത് ഒരൊറ്റ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനമല്ല സാമ്പത്തികവും വ്യാപാരപരവും നയതന്ത്രപരവുമായ നിരവധി തീരുമാനങ്ങൾ ആവശ്യമായ വലിയ ദൗത്യമാണ്.
ഈ നീക്കത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ പ്രാധാന്യം വീണ്ടും പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ലോകത്തെ സമുദ്രമാർഗ്ഗ എണ്ണക്കയറ്റുമതിയുടെ വലിയൊരു വിഹിതം ഇന്നും ഈ ജലപാതയിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. ഏതെങ്കിലും സൈനിക സംഘർഷമോ ഉപരോധമോ ഉണ്ടായാൽ ആഗോള എണ്ണവിതരണ ശൃംഖല തകരാറിലാകാൻ അധികസമയം വേണ്ട. അത്തരമൊരു സാഹചര്യം മുമ്പ് എണ്ണവില കുത്തനെ ഉയരാൻ കാരണമായിട്ടുണ്ട്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ ഉൽപ്പാദനവും കയറ്റുമതിയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കപ്പെട്ട അനുഭവം അവർക്കുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ എല്ലാവരും ബദൽ മാർഗങ്ങൾ തേടുന്നത്.
ഈ മത്സരത്തിൽ യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സും പിന്നിലല്ല. അബുദാബിയിൽ നിന്ന് ഫുജൈറയിലേക്ക് പോകുന്ന നിലവിലെ പൈപ്പ്ലൈനിലൂടെ ഹോർമുസിനെ ഒഴിവാക്കി പ്രതിദിനം ഏകദേശം 1.8 ദശലക്ഷം ബാരൽ അസംസ്കൃത എണ്ണ കയറ്റുമതി ചെയ്യാൻ യുഎഇയ്ക്ക് കഴിയുന്നുണ്ട്. ഇതിന് പുറമേ, ഫുജൈറയിലേക്കുള്ള പുതിയ പടിഞ്ഞാറ്-കിഴക്ക് പൈപ്പ്ലൈൻ പദ്ധതിയും പുരോഗമിക്കുകയാണ്. പദ്ധതി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ യുഎഇയുടെ ഹോർമുസ്-ബൈപാസ് ശേഷി ഗണ്യമായി വർധിക്കും.
ഇവിടെയാണ് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ പുതിയ മത്സരം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇതുവരെ എണ്ണ ഉൽപ്പാദന ശേഷിയിലും കയറ്റുമതി അളവിലുമായിരുന്നു പ്രധാന മത്സരം. എന്നാൽ ഇനി സുരക്ഷിതമായ കയറ്റുമതി പാതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും രാജ്യങ്ങൾ പരസ്പരം മത്സരിക്കും. ഏത് രാജ്യത്തിനാണ് കൂടുതൽ വിശ്വസനീയമായ കയറ്റുമതി ശൃംഖലയുള്ളത് എന്നതും ഭാവിയിലെ എണ്ണവ്യാപാരത്തിൽ നിർണായക ഘടകമാകും.
ചില വ്യവസായ വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ ഇതിലും കൗതുകകരമാണ്. യുദ്ധാനന്തര പശ്ചാത്തലത്തിൽ സൗദിയും യുഎഇയും തമ്മിലുള്ള അടുത്ത മത്സരം എണ്ണ ഉൽപ്പാദന ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നതിലാകാമെന്നും, അതിന്റെ ഫലമായി വിപണിയിൽ വിലക്കുറവിനായുള്ള കടുത്ത മത്സരം രൂപപ്പെടാമെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കൂടുതൽ എണ്ണ സുരക്ഷിതമായി വിപണിയിലെത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജ്യം കൂടുതൽ വിപണി വിഹിതം സ്വന്തമാക്കും. അതിനാൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം തന്നെ ഭാവിയിലെ വിപണി യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രധാന ആയുധമായി മാറുകയാണ്.
ഈ പദ്ധതിക്ക് മറ്റൊരു വലിയ തന്ത്രപരമായ അർത്ഥവുമുണ്ട്. ഇതുവരെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം കാരണം ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങളിൽ ഇറാനിന് പരോക്ഷമായ സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ചെങ്കടലിലേക്കുള്ള പകരം മാർഗങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുമ്പോൾ ആ സ്വാധീനം കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതായത്, ഇത് വെറും പൈപ്പ്ലൈൻ വികസനം മാത്രമല്ല പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ജിയോപൊളിറ്റിക്കൽ സമവാക്യങ്ങളെ പുനർനിർവചിക്കുന്ന ഒരു ദീർഘകാല നീക്കവുമാണ്.
അവസാനമായി നോക്കുമ്പോൾ, സൗദി അറേബ്യയുടെ ഈസ്റ്റ്-വെസ്റ്റ് പൈപ്പ്ലൈൻ വികസന പദ്ധതി ഒരു സാധാരണ എഞ്ചിനീയറിങ് പദ്ധതിയല്ല. ഹോർമുസിനെ മറികടക്കുന്ന പുതിയ ഊർജ ഭൂപടം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമം കൂടിയാണിത്. ഭാവിയിൽ എണ്ണയുടെ ഒഴുക്ക് ഏത് വഴിയാകും സഞ്ചരിക്കുക, ആഗോള വിപണിയിലെ വില എങ്ങനെ രൂപപ്പെടും, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം എങ്ങനെ മാറും എന്നതിനെല്ലാം ഈ തീരുമാനം നിർണായകമായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ന് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ഒരു പൈപ്പ്ലൈനെക്കുറിച്ചല്ല ലോകത്തിന്റെ ഊർജ ഭാവിയെക്കുറിച്ചാണ്.
