ഇന്ത്യയും ഇന്തോനേഷ്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കേവലം നയതന്ത്ര കരാറുകളുടെയും വ്യാപാര കണക്കുകളുടെയും കഥയല്ല. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള സാംസ്കാരിക ഇടപെടലുകളും, പുരാണ പാരമ്പര്യങ്ങളും, സംഗീതവും കലയും ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയ ഒരു അപൂർവ ബന്ധത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ് അത്. ഈ ആഴ്ച ഇന്തോനേഷ്യയിൽ നടന്ന ഒരു സംഭവമാണ് ആ ബന്ധത്തിന്റെ ആഴം ലോകത്തിന് വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഔദ്യോഗിക സന്ദർശന വേളയിൽ ജക്കാർത്തയിലെ വേദിയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി മുഴങ്ങിയ ഒരു ബോളിവുഡ് ഗാനത്തിന്റെ ഈണം നയതന്ത്ര വാർത്തകളെ പോലും മറികടന്ന് ലോകമാധ്യമങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുകയായിരുന്നു. ആ ഗാനം മറ്റൊന്നുമല്ല, 1998-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഷാരൂഖ് ഖാൻ, കാജോൾ, റാണി മുഖർജി എന്നിവർ അഭിനയിച്ച സൂപ്പർഹിറ്റ് ചിത്രമായ “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ”യിലെ പ്രശസ്ത ഗാനമായിരുന്നു.
ഒരു ഔദ്യോഗിക രാഷ്ട്ര സന്ദർശന വേദിയിൽ ബോളിവുഡ് സംഗീതം മുഴങ്ങുന്നത് സാധാരണ സംഭവമല്ല. എന്നാൽ ഇന്തോനേഷ്യൻ പ്രസിഡൻ്റ് പ്രബോവോ സുബിയാന്റോയുടെ മുഖത്തെ പുഞ്ചിരിയും അതിഥികളുടെ ആവേശവും കണ്ടപ്പോൾ അത് കേവലം ഒരു ഗാനമല്ലെന്നും, രണ്ട് രാജ്യങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വികാരങ്ങളുടെ പാലമാണെന്നും വ്യക്തമായി. ഇന്ത്യയും ഇന്തോനേഷ്യയും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള സന്ദേശത്തോടൊപ്പം, സാംസ്കാരിക ബന്ധങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ അതിർത്തികളെയും ഭാഷാ വ്യത്യാസങ്ങളെയും മറികടക്കുമെന്ന് ഈ നിമിഷം തെളിയിച്ചു.
പ്രസിഡന്റ് പ്രബോവോയുടെ പ്രസംഗമാണ് ഈ സന്ദർശനത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നിമിഷങ്ങളിലൊന്ന്. തനിക്ക് “ഇന്ത്യൻ ഡിഎൻഎ” ഉണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം തമാശയും ആത്മാർത്ഥതയും കലർന്ന ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞപ്പോൾ സദസ്സ് കൈയടികളാൽ മുഴങ്ങി. താൻ ജീനോം സീക്വൻസിംഗ് നടത്തിയെന്നും അതിലൂടെ ഇന്ത്യൻ വംശപരമായ ബന്ധത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തിയെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്ത്യൻ സംഗീതം കേൾക്കുമ്പോൾ തന്റെ ശരീരം സ്വാഭാവികമായി ചലിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഒരു രാഷ്ട്രത്തലവൻ ഇത്തരമൊരു പരാമർശം നടത്തുന്നത് നയതന്ത്ര വേദികളിൽ അപൂർവമാണ്. എന്നാൽ ഇന്തോനേഷ്യയുടെ ചരിത്രവും സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യവും പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളിൽ വെറും തമാശ മാത്രമല്ല, ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രതിധ്വനിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡവുമായി ഇന്തോനേഷ്യയുടെ ബന്ധം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. പുരാതന വ്യാപാര പാതകളിലൂടെയും സമുദ്രയാത്രകളിലൂടെയും ഇന്ത്യൻ വ്യാപാരികളും പണ്ഡിതന്മാരും കലാകാരന്മാരും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെത്തിയിരുന്നു. ഹിന്ദുമതവും ബുദ്ധമതവും ഇന്തോനേഷ്യയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഇന്നും ബാലി ദ്വീപിൽ ഹിന്ദു പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ശക്തമായ സാന്നിധ്യം കാണാം. ജാവയിലെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലെയും കലാരൂപങ്ങളിലും ക്ഷേത്ര ശിൽപ്പങ്ങളിലും ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്.
രാമായണവും മഹാഭാരതവും ഇന്തോനേഷ്യൻ സമൂഹത്തിൽ ഇന്നും ജീവിക്കുന്ന കഥകളാണ്. സ്കൂൾ പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് നാടകോത്സവങ്ങളിലേക്കും പരമ്പരാഗത നൃത്താവിഷ്കാരങ്ങളിൽ നിന്ന് നിഴൽപ്പാവക്കൂത്ത് കലാരൂപങ്ങളിലേക്കും ഈ ഇതിഹാസങ്ങൾ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ജാവൻ ഭാഷയിലും ബാലിനീസ് ഭാഷയിലും രാമായണ കഥാപാത്രങ്ങൾ പ്രാദേശിക സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള കഥകൾ ഇന്തോനേഷ്യയുടെ ദേശീയ സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്ന അപൂർവ ഉദാഹരണമാണ് ഇത്.
ഇത്തരം ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലമാണ് പിന്നീട് ബോളിവുഡ് സിനിമകൾക്കും ഇന്ത്യൻ സംഗീതത്തിനും ഇന്തോനേഷ്യയിൽ അസാധാരണ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കാൻ കാരണമായത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യകാലഘട്ടം മുതൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമകൾ ഇന്തോനേഷ്യയിലെ തിയേറ്ററുകളിലും ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളിലും സ്ഥിര സാന്നിധ്യമായിരുന്നു. രാജ് കപൂർ മുതൽ അമിതാഭ് ബച്ചൻ വരെയും, പിന്നീട് ഷാരൂഖ് ഖാൻ മുതൽ ആമിർ ഖാൻ വരെയും നിരവധി ഇന്ത്യൻ താരങ്ങൾ ഇന്തോനേഷ്യയിൽ വലിയ ആരാധകവൃന്ദം സൃഷ്ടിച്ചു.
പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളിൽ ബോളിവുഡ് സിനിമകളുടെ സ്വർണ്ണകാലം ഇന്തോനേഷ്യയിലും പ്രതിഫലിച്ചു. ഷാരൂഖ് ഖാന്റെ റൊമാന്റിക് ചിത്രങ്ങൾ അവിടുത്തെ യുവതലമുറയെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു. “ദിൽവാലെ ദുൽഹാനിയ ലേ ജായേംഗേ”, “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ”, “കൽ ഹോ നാ ഹോ” തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ പോലെ തന്നെ ഇന്തോനേഷ്യയിലും ജനപ്രീതി നേടി. വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും കുടുംബ ആഘോഷങ്ങളിലും പൊതുപരിപാടികളിലും ഇന്നും ഈ ഗാനങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നത് അവയുടെ ദീർഘകാല സ്വാധീനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Also Read: ബഹിരാകാശത്ത് ‘സ്പേസ്-ടൈം’ വളച്ച് നാസയുടെ പുതിയ കണ്ടെത്തൽ; പ്രപഞ്ചത്തിലെ വിസ്മയം!
പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ സന്ദർശന വേളയിൽ “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ”യുടെ സംഗീതം മുഴങ്ങിയത് ഈ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് കാണേണ്ടത്. ഒരു ഗാനത്തിന്റെ ഈണം തന്നെ രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ ആത്മബന്ധത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറുകയായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനകളേക്കാൾ ശക്തമായി ചിലപ്പോൾ സംഗീതം മനുഷ്യരെ ബന്ധിപ്പിക്കുമെന്ന സത്യത്തിന്റെ തെളിവായിരുന്നു ആ നിമിഷം.
സന്ദർശനത്തിലെ മറ്റൊരു ആകർഷണമായിരുന്നു പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രസിഡന്റ് പ്രബോവോയും ചേർന്ന് പരമ്പരാഗത ഇന്തോനേഷ്യൻ സംഗീതോപകരണമായ ആങ്ക്ലങ് വായിച്ചത്. മുള ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ഈ സംഗീതോപകരണം ഇന്തോനേഷ്യയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ പ്രധാന ചിഹ്നങ്ങളിലൊന്നാണ്. കുലുക്കുമ്പോൾ മൃദുവായ സംഗീത ശബ്ദം ഉയരുന്ന ആങ്ക്ലങ് ലോക പൈതൃക പട്ടികയിലും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് രാജ്യങ്ങളുടെയും നേതാക്കൾ ഒരുമിച്ച് ഈ സംഗീതോപകരണം വായിച്ച നിമിഷം സദസ്സിലുള്ളവരെ ആവേശഭരിതരാക്കി.
ഈ സംയുക്ത സംഗീത പ്രകടനം വെറും ചടങ്ങിന്റെ ഭാഗമല്ലായിരുന്നു. സാംസ്കാരിക നയതന്ത്രത്തിന്റെ ശക്തമായ സന്ദേശമായിരുന്നു അത്. ഇന്ന് ലോകരാഷ്ട്രീയത്തിൽ സോഫ്റ്റ് പവർ എന്ന ആശയം കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, സിനിമയും സംഗീതവും സംസ്കാരവും രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ കാര്യത്തിൽ ബോളിവുഡ് ഈ സോഫ്റ്റ് പവറിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതിനിധികളിലൊന്നാണ്.
പിന്നീട് ജക്കാർത്തയിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികളുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ഈ വിഷയത്തെ പരാമർശിച്ചു. ഹിന്ദിയിൽ സംസാരിച്ച അദ്ദേഹം, “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ” എന്ന ഗാനത്തിന്റെ പേരുപയോഗിച്ച് ഒരു നയതന്ത്ര സന്ദേശം തന്നെ കൈമാറി. ഇന്ത്യയും ഇന്തോനേഷ്യയും ഒന്നിക്കുമ്പോൾ “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ” എന്നതിലുപരി “ബഹുത് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ” ആകുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഈ വാക്കുകൾ സദസ്സിൽ ചിരിയും കൈയടിയും ഒരുപോലെ ഉയർത്തി.
ഇന്ത്യ-ഇന്തോനേഷ്യ ബന്ധത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷകളും ഈ സന്ദർശനം ശക്തിപ്പെടുത്തി. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ രാജ്യമായ ഇന്ത്യയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മുസ്ലിം ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യമായ ഇന്തോനേഷ്യയും ഇന്തോ-പസഫിക് മേഖലയിലെ നിർണായക ശക്തികളാണ്. സമുദ്രസുരക്ഷ, വ്യാപാരം, പ്രതിരോധം, ഊർജ്ജം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും സഹകരണം വർധിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്.
എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ സഹകരണത്തിന് പുറമെ, ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളാണ് ഈ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ അടിത്തറ. അതിനാലാണ് ഒരു ബോളിവുഡ് ഗാനം നയതന്ത്ര വാർത്തകളെക്കാൾ കൂടുതൽ ജനശ്രദ്ധ നേടിയത്. സംഗീതവും സിനിമയും ഭാഷാ അതിർത്തികൾ കടന്ന് മനുഷ്യരെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അപൂർവ ശക്തിയാണ്.
ഇന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ കാലത്ത് ഈ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം കൂടുതൽ വ്യാപകമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. എ.ആർ. റഹ്മാന്റെ സംഗീതം മുതൽ ലതാ മങ്കേഷ്കറുടെ ഗാനങ്ങൾ വരെയും, കിഷോർ കുമാറിന്റെ ക്ലാസിക്കുകൾ മുതൽ സമകാലിക ഇന്ത്യൻ സംഗീതം വരെയും ഇന്തോനേഷ്യൻ യുവതലമുറ ആവേശത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു. ടിക് ടോക്ക് പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ ഇന്ത്യൻ ഗാനങ്ങൾക്ക് ചുവടുവെക്കുന്ന ഇന്തോനേഷ്യൻ യുവാക്കളുടെ വീഡിയോകൾ പതിവായി വൈറലാകാറുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ സിനിമാ ഗാനങ്ങളുടെ കവർ പതിപ്പുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന സംഗീതജ്ഞരും നർത്തകരും ഇന്തോനേഷ്യയിൽ ഇന്ന് നിരവധിയാണ്. ഇത് ഒരു വിദേശ സംസ്കാരത്തോടുള്ള കൗതുകം മാത്രമല്ല വർഷങ്ങളായി വളർന്നുവന്ന ആത്മബന്ധത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയിലൂടെ അല്ല, മറിച്ച് സംഗീതത്തിലൂടെയും കഥകളിലൂടെയും വികാരങ്ങളിലൂടെയും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നുവെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് ഇത്.
ജക്കാർത്തയിലെ വേദിയിൽ “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ”യുടെ ഈണം മുഴങ്ങിയ ആ നിമിഷം അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സാധാരണ സംഗീത അവതരണമല്ലായിരുന്നു. അത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഓർമ്മയും, സംസ്കാരത്തിന്റെ ആഘോഷവും, നയതന്ത്രത്തിന്റെ പുതിയ ഭാഷയും ആയിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ കരാറുകൾക്ക് കാലാവധി ഉണ്ടാകാം. സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ മാറാം. എന്നാൽ ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ഇടം നേടിയ ഗാനങ്ങളും കഥകളും തലമുറകൾ കടന്നും നിലനിൽക്കും.
ഇന്ത്യയും ഇന്തോനേഷ്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഭാവിയും അതുതന്നെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സമുദ്രങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്ന രണ്ട് രാജ്യങ്ങളെ ചിലപ്പോൾ ഒരു ഗാനത്തിന്റെ ഈണം പോലും ഒന്നിപ്പിക്കാം. ജക്കാർത്തയിലെ ആ വേദിയിൽ മുഴങ്ങിയ “കുച്ച് കുച്ച് ഹോതാ ഹേ”യുടെ സംഗീതം അതിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ തെളിവായി ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടും.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (AI SOURCES)
