ഒരു സിനിമയ്ക്ക് ഭാവി പ്രവചിക്കാൻ കഴിയുമോ? റിലീസ് ചെയ്തപ്പോൾ പ്രേക്ഷകരും നിരൂപകരും തള്ളിക്കളഞ്ഞ ഒരു ചിത്രം വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം യഥാർഥ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ലൈംഗിക ചൂഷണ-അധികാര വിവാദങ്ങളിലൊന്നുമായി വിചിത്രമായ സാമ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചാൽ അതിനെ വെറും യാദൃശ്ചികതയെന്ന് പറയാനാകുമോ? അതോ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തരായ ആളുകളുടെ രഹസ്യജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് സംവിധായകൻ സ്റ്റാൻലി കുബ്രിക്ക് അറിയാമായിരുന്നോ? 1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ഐസ് വൈഡ് ഷട്ട്’ എന്ന സിനിമയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ചർച്ചകൾ വീണ്ടും സജീവമാകാൻ കാരണം ജെഫ്രി എപ്സ്റ്റീൻ കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുതിയ വെളിപ്പെടുത്തലുകളും, അതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങളുമാണ്. സിനിമ, അധികാരം, രഹസ്യസംഘങ്ങൾ, ലൈംഗിക ചൂഷണം, ദുരൂഹ മരണം ഇവയെല്ലാം ഒരേ നൂലിൽ കോർക്കുന്ന ഒരു കഥയാണ് ഇന്ന് വീണ്ടും ലോകം ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്.
സ്റ്റാൻലി കുബ്രിക്ക് ലോക സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സംവിധായകരിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 2001: എ സ്പേസ് ഒഡീസി , എ ക്ലോക്ക്വോർക് ഓറഞ്ച് , ദി ഷൈനിങ് , ഫുൾ മെറ്റൽ ജാക്കറ്റ് തുടങ്ങി നിരവധി ക്ലാസിക് ചിത്രങ്ങളിലൂടെ സിനിമയെ പുതിയ തലങ്ങളിലേക്ക് ഉയർത്തിയ അദ്ദേഹം, ഓരോ ചിത്രത്തിനും വർഷങ്ങളോളം ഗവേഷണം നടത്തിയിരുന്ന സംവിധായകനായിരുന്നു. തന്റെ അവസാന ചിത്രമായ ഐസ് വൈഡ് ഷട്ട് നിർമ്മിക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹം ഏകദേശം രണ്ട് വർഷത്തിലധികം സമയം ചെലവഴിച്ചു. ടോം ക്രൂസും നിക്കോൾ കിഡ്മാനും പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രം ഒരു സാധാരണ ദാമ്പത്യകഥയല്ല. മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ, അധികാരത്തിന്റെ മറവിൽ നടക്കുന്ന ലൈംഗിക ചൂഷണം, പണവും സ്വാധീനവും ഉപയോഗിച്ച് നിയമത്തിന് മുകളിലാണെന്ന് കരുതുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ രഹസ്യലോകം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സൈക്കോളജിക്കൽ ത്രില്ലറാണ് ഈ സിനിമ.
സിനിമയുടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട ഭാഗം രഹസ്യ മുഖംമൂടി ധരിച്ച ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ആഡംബര ചടങ്ങുകളാണ്. അധികാരവും സമ്പത്തും കൈവശമുള്ളവരുടെ അടച്ചിട്ട ലോകത്തെ സിനിമ അവതരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണ് പിന്നീട് നിരവധി ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചത്. ആ ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക രംഗങ്ങളിലെ അതിശക്തരായ വ്യക്തികളാണെന്ന സൂചനകൾ സിനിമ നൽകുന്നു. നിയമത്തിനും സമൂഹത്തിനും പുറത്തുള്ള ഒരു രഹസ്യ ശക്തികേന്ദ്രം അവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായാണ് ചിത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
ഈ സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയാക്കി അവസാന പതിപ്പ് ടോം ക്രൂസിനും നിക്കോൾ കിഡ്മാനും കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും കാണിച്ചുകഴിഞ്ഞ് വെറും ആറ് ദിവസത്തിനുശേഷമാണ് സ്റ്റാൻലി കുബ്രിക്ക് മരിച്ചത്. 1999 മാർച്ച് 7-ന് അദ്ദേഹം ഉറക്കത്തിനിടെ ഹൃദയാഘാതം മൂലം മരിച്ചതായി ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് 70 വയസ്സായിരുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെട്ടെന്നുള്ള മരണത്തെക്കുറിച്ച് അന്നുതന്നെ നിരവധി സംശയങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു. കാരണം, തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിവാദപരമായ സിനിമ റിലീസ് ചെയ്യാൻ ദിവസങ്ങൾ മാത്രം ബാക്കി നിൽക്കെയാണ് അദ്ദേഹം മരണപ്പെടുന്നത്. പിന്നീട് നടന്ന സ്വകാര്യ ശവസംസ്കാരത്തിലും വളരെ കുറച്ച് ആളുകൾ മാത്രമാണ് പങ്കെടുത്തത്. മാധ്യമങ്ങൾക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇതെല്ലാം ചേർന്നാണ് ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഇന്ധനമായത്.
ഇതിന് ശക്തി പകർന്ന മറ്റൊരു കാര്യം സിനിമയുടെ ഫോട്ടോഗ്രാഫി ഡയറക്ടറായ ലാറി സ്മിത്തിന്റെ പ്രതികരണമാണ്. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്, ഈ സിനിമയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി അനവധി ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നും, അതിൽ എന്താണ് വിശ്വസിക്കേണ്ടതെന്നും എന്താണ് തള്ളിക്കളയേണ്ടതെന്നും തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നുമാണ്. എന്നാൽ അദ്ദേഹം കുബ്രിക്കിന്റെ മരണം സംബന്ധിച്ച യാതൊരു ആരോപണവും സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കുബ്രിക്കിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ ഗൂഢാലോചനകളും ഇന്നും തെളിവില്ലാത്ത അവകാശവാദങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
സിനിമ പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ അതിന് പ്രതീക്ഷിച്ച സ്വീകരണം ലഭിച്ചില്ല. ടോം ക്രൂസും നിക്കോൾ കിഡ്മാനും യഥാർഥ ജീവിതത്തിൽ ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാരായിരുന്നതിനാൽ സിനിമയുടെ പ്രചാരണവും പ്രധാനമായും അവരുടെ ബന്ധത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. അതിനാൽ ചിത്രം സൃഷ്ടിച്ച പ്രതീക്ഷകൾ നിറവേറ്റാൻ സാധിച്ചില്ലെന്നാണ് അന്നത്തെ നിരൂപകരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ചിലർ അതിനെ കുബ്രിക്കിന്റെ ഏറ്റവും നിരാശാജനകമായ ചിത്രമെന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ കാലം കടന്നുപോയതോടെ ഈ സിനിമയെക്കുറിച്ചുള്ള വിലയിരുത്തലുകൾ മാറി. ഇന്ന് നിരവധി സിനിമാ പഠിതാക്കൾ ഇതിനെ കുബ്രിക്കിന്റെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണവും തെറ്റായി മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ടതുമായ കൃതികളിലൊന്നായി കാണുന്നു.
ഈ സിനിമ വീണ്ടും വാർത്തകളിൽ നിറയാൻ കാരണം ജെഫ്രി എപ്സ്റ്റീൻ കേസാണ്. അമേരിക്കൻ ധനികനും ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദ വ്യക്തിയുമായിരുന്ന എപ്സ്റ്റീൻ, പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത പെൺകുട്ടികളെ ലൈംഗികമായി ചൂഷണം ചെയ്യുകയും ലോകത്തെ പ്രമുഖ വ്യക്തികളുമായി ബന്ധം പുലർത്തുകയും ചെയ്തുവെന്ന ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ, വ്യവസായ പ്രമുഖർ, രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ, വിനോദലോകത്തെ പ്രമുഖർ തുടങ്ങി നിരവധി സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തികളുടെ പേരുകൾ എപ്സ്റ്റീൻ കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ദ്വീപ്, രഹസ്യ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ, സ്വകാര്യ വിമാനയാത്രകൾ, അതിഥിപ്പട്ടികകൾ എന്നിവയെല്ലാം ലോകമാധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ വാർത്തയായി.
എപ്സ്റ്റീന്റെ മരണവും വലിയ വിവാദമായിരുന്നു. 2019-ൽ ജയിലിൽ ആത്മഹത്യ ചെയ്തുവെന്നാണ് ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം. എന്നാൽ അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയും നിരവധി ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉയർന്നു. ജയിലിലെ സുരക്ഷാ വീഴ്ചകൾ, പ്രവർത്തിക്കാത്ത ക്യാമറകൾ, സുരക്ഷാ ജീവനക്കാരുടെ അനാസ്ഥ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ സംശയങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ കൊലപ്പെടുത്തിയെന്നോ, മരണത്തിന് പിന്നിൽ ശക്തമായ ഗൂഢാലോചനയുണ്ടെന്നോ തെളിയിക്കുന്ന വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകൾ ഇന്നുവരെ പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.
2025-ൽ എപ്സ്റ്റീൻ ഫയലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് അമേരിക്കയിൽ ശക്തമായ സമ്മർദ്ദം ഉയർന്നു. അന്വേഷണ രേഖകൾ, ആശയവിനിമയങ്ങൾ, കോടതി രേഖകൾ എന്നിവ പരസ്യമാക്കണമെന്ന ആവശ്യം രാഷ്ട്രീയപരമായും നിയമപരമായും വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ‘ഐസ് വൈഡ് ഷട്ട്’ വീണ്ടും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും വിവിധ ഫോറങ്ങളിലുമായി വ്യാപകമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടത്. സിനിമയിലെ രഹസ്യ ആഡംബര വിരുന്നുകളും, അധികാരമുള്ളവരുടെ ലൈംഗിക ചൂഷണ ശൃംഖലയും, എപ്സ്റ്റീൻ കേസും തമ്മിൽ ആളുകൾ താരതമ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു നിർണായക കാര്യം പ്രത്യേകം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ‘ഐസ് വൈഡ് ഷട്ട്’ ജെഫ്രി എപ്സ്റ്റീനെക്കുറിച്ചുള്ള സിനിമയല്ല. എപ്സ്റ്റീന്റെ പേരോ സംഭവങ്ങളോ അതിൽ ഇല്ല. സിനിമയും എപ്സ്റ്റീൻ കേസും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പ്രധാനമായും പിന്നീട് രൂപപ്പെട്ട ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക വ്യാഖ്യാനങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. അതായത്, സിനിമയിലെ ചില ആശയങ്ങളും പിന്നീട് പുറത്തുവന്ന യഥാർഥ സംഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമ്യമാണ് ഈ ചർച്ചകൾക്ക് കാരണമായത്. ഇത് ഒരു തെളിയിക്കപ്പെട്ട ചരിത്രസത്യമായി കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല.
എങ്കിലും ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. അധികാരത്തിന്റെ മറവിൽ നടക്കുന്ന ചൂഷണവും, സമൂഹത്തിന്റെ ഉയർന്ന തട്ടിലുള്ളവരുടെ ഇരുണ്ട ലോകവും, നിയമത്തിനപ്പുറം ജീവിക്കുന്നവരുടെ മനഃശാസ്ത്രവും സ്റ്റാൻലി കുബ്രിക്ക് വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പേ തന്റെ സിനിമയിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഐസ് വൈഡ് ഷട്ട് ഇന്ന് ഒരു സിനിമ മാത്രമല്ല, യാഥാർഥ്യത്തെയും അധികാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും തിരികെ വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക രേഖയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
സ്റ്റാൻലി കുബ്രിക്കിന്റെ മരണം ഇന്നും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ സ്വാഭാവിക ഹൃദയാഘാതമായാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. അതിനെ എതിർക്കുന്ന വിശ്വസനീയമായ തെളിവുകളൊന്നും പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല. അതേസമയം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന സിനിമയും പിന്നീട് ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച എപ്സ്റ്റീൻ വിവാദവും തമ്മിലുള്ള വിചിത്രമായ സാമ്യങ്ങൾ ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക് ഇന്ധനമാകുന്നത് ഇന്നും തുടരുകയാണ്. സത്യം ഏതാണ്, യാദൃശ്ചികത ഏതാണ്, സങ്കൽപ്പം ഏതാണ് എന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഇന്നും വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ‘ഐസ് വൈഡ് ഷട്ട് ‘ എന്ന സിനിമ, റിലീസ് ചെയ്ത് പതിറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും, ലോകം വീണ്ടും വീണ്ടും തുറന്ന് വായിക്കുന്ന ഏറ്റവും ദുരൂഹമായ സിനിമകളിലൊന്നായി തുടരുകയാണ്.
