ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഫിറോസാബാദ് എന്ന ചെറിയ വ്യവസായ നഗരത്തിന്റെ ജീവനാഡിയാണ് ഗ്ലാസ് വളകൾ. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇവിടുത്തെ ജീവിതം മുന്നോട്ടുപോകുന്നത് കനലുകളിൽ നിന്നാണ്. 1,200 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ ചൂടുള്ള കൂറ്റൻ തീച്ചൂളകൾക്ക് മുന്നിലാണ് ഇവിടുത്തെ തൊഴിലാളികളുടെ ഓരോ ദിവസവും ആരംഭിക്കുന്നത്. മണൽ, സോഡ, രാസവസ്തുക്കൾ, പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ഗ്ലാസ് എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന മിശ്രിതമാണ് ഇവിടെ വളകളായി മാറുന്നത്. നീണ്ട ഇരുമ്പ് ദണ്ഡുകളിൽ ഉരുകിയ ഗ്ലാസ് കോരിയെടുത്ത്, അതിവേഗത്തിൽ കറക്കി വളയുടെ രൂപത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്ന അസാധാരണമായ വൈദഗ്ധ്യമാണ് ഓരോ തൊഴിലാളിയുടേതും. ഒരു ദണ്ഡിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 370 വളകൾ വരെ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
മുഗൾ ഭരണകാലം മുതൽക്കേ ഫിറോസാബാദിൽ ഗ്ലാസ് വളകളുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്ത്, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഗ്ലാസ് വസ്തുക്കൾ ശേഖരിച്ച് ഉരുക്കി പുതിയ രൂപങ്ങളിലാക്കി മാറ്റുന്ന ഒരു പ്രായോഗിക വിദ്യയായിരുന്നു ഇത്. കാലക്രമേണ അതൊരു വലിയ വ്യവസായമായി വളരുകയും ഫിറോസാബാദിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഈ പൈതൃകം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന നഗരം ഇന്ന് പ്രതിസന്ധികളുടെ നടുവിലാണ്. ഒരു കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ അസംഘടിത ഗ്ലാസ് ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ 70 ശതമാനവും ഫിറോസാബാദിൽ നിന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് സ്ഥിതി അതല്ല.
ഈ വ്യവസായത്തിന്റെ തളർച്ചയ്ക്ക് പല കാരണങ്ങളുണ്ട്. 1996-ൽ താജ്മഹലിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി സുപ്രീം കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ് വലിയൊരു വഴിത്തിരിവായി. പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം തടയുന്നതിനായി ഫാക്ടറികൾ കൽക്കരി ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിർത്തി പ്രകൃതിവാതകത്തിലേക്ക് മാറാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പാദനച്ചെലവ് ക്രമാതീതമായി ഉയർത്തി. പല ചെറിയ യൂണിറ്റുകളും ഇതോടെ പ്രവർത്തനം നിർത്തിവെച്ചു. അതിനുശേഷം വന്ന നോട്ട് നിരോധനം, ജിഎസ്ടി തുടങ്ങിയ മാറ്റങ്ങൾ പണമിടപാടുകളെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഈ വ്യവസായത്തിന് വലിയ ആഘാതമേൽപ്പിച്ചു.
Also Read: പാളങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞ ചരിത്രം! ഇന്ത്യൻ പൈതൃകത്തിന്റെ കവാടങ്ങൾ ചരിത്രം പേറുന്ന കാഴ്ചകൾ
ആധുനികവൽക്കരണത്തിന്റെ അഭാവമാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രതിസന്ധി. ഗ്ലാസ് കുപ്പികളുടെ നിർമ്മാണം യന്ത്രവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, വള നിർമ്മാണം ഇപ്പോഴും മനുഷ്യന്റെ കൈത്തഴമ്പിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്. അലങ്കാര വസ്തുക്കളിലും മറ്റും ഡിജിറ്റൽ ലോകം വേഗത കൈവരിക്കുമ്പോൾ, പരമ്പരാഗത രീതിയിലുള്ള വള നിർമ്മാണം സാമ്പത്തികമായി വലിയ ബാധ്യതയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. വളകളുടെ ആവശ്യകതയും ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. രാജസ്ഥാനിൽ നിന്നും ഡൽഹിയിൽ നിന്നും വരുന്ന ലോഹവളകളും ലക് വളകളും ഇവയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്.
വിപണിയിലെ മാറ്റങ്ങളും ഗ്ലാസ് വളകളോടുള്ള താല്പര്യം കുറഞ്ഞതും ഈ വ്യവസായത്തെ അനാഥമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. പഴയതുപോലെ വീടുകളിലെ പ്രധാന ആഭരണമായി ഗ്ലാസ് വളകൾ ഇന്ന് മാറുന്നില്ല. വരുമാനം വർദ്ധിക്കുന്നതോടെ ആളുകൾ സ്വർണ്ണത്തിലേക്കും വെള്ളിയിലേക്കും തിരിയുന്നു. എന്നാൽ, ഈ കരകൗശലത്തിന് വേണ്ടത്ര മാർക്കറ്റിംഗോ പ്രചാരണമോ നൽകുന്നതിൽ നമ്മൾ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നതാണ് വാസ്തവം. മനോഹരമായ ചുവപ്പും പച്ചയും നിറങ്ങളിൽ തിളങ്ങുന്ന ഈ വളകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു കലാരൂപമാണ്.
ഇന്ന് ഫിറോസാബാദിലെ 120-ഓളം യൂണിറ്റുകളിൽ പകുതിയിൽ താഴെ മാത്രമാണ് സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെയും മാറുന്ന അഭിരുചികളുടെയും ഇടയിൽപ്പെട്ട് ഫിറോസാബാദിന്റെ ഈ ഗ്ലാസ് പൈതൃകം മങ്ങിത്തുടങ്ങുകയാണ്. എങ്കിലും, കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഗ്ലാസ് വളകളുടെ തിളക്കവും വ്യക്തതയും മറ്റ് മെറ്റീരിയലുകൾക്ക് പകരം വെക്കാനാവില്ല. ഈ പാരമ്പര്യത്തെയും കലാകാരന്മാരെയും സംരക്ഷിക്കാൻ ഇനിയും വൈകിയാൽ, കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മകളിൽ മാത്രം അവശേഷിക്കുന്ന ഒന്നായി ഫിറോസാബാദിന്റെ ഗ്ലാസ് വളകൾ മാറും.
