പടക്കശേഖരത്തിന് തീപിടിച്ച് ഒരു നഗരഹൃദയം ഒന്നാകെ കത്തിയമർന്ന മെസ റെഡോണ്ട ദുരന്തത്തിന്റെ നടുക്കുന്ന ഓർമ്മകൾക്ക് വീണ്ടുമൊരു പുതുവർഷക്കാലം സാക്ഷിയാകുന്നു. ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ പടക്ക അപകടങ്ങളിലൊന്നായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഈ ദുരന്തം നടന്നിട്ട് വർഷങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോഴും, ആ കറുത്ത രാത്രി പെറുവിയൻ ജനതയുടെ മനസ്സിൽ ഇന്നും മായാത്ത മുറിവായി അവശേഷിക്കുകയാണ്. 2001 ഡിസംബർ 29-ന് രാത്രി പെറുവിന്റെ തലസ്ഥാനമായ ലിമയിലെ പ്രശസ്തമായ മെസ റെഡോണ്ട മാർക്കറ്റിലുണ്ടായ തീപിടിത്തം 291-ലധികം പേരുടെ ജീവനാണ് കവർന്നത്.
പുതുവത്സരാഘോഷങ്ങൾക്കായി രാജ്യം ഒരുങ്ങുന്നതിനിടയിലാണ് ലിമയിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ വാണിജ്യകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് മരണം പടക്കത്തിന്റെ രൂപത്തിലെത്തിയത്. ഇടുങ്ങിയ തെരുവുകളും അനൗദ്യോഗിക താൽക്കാലിക കടകളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ മെസ റെഡോണ്ടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് അന്ന് സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ ഒത്തുകൂടിയിരുന്നത്. ഉത്സവകാലമായതിനാൽ ടൺ കണക്കിന് പടക്കങ്ങളും വെടിമരുന്നു ശേഖരവുമാണ് വിപണിയിലെ കടകളിലും വഴിയോരങ്ങളിലും യാതൊരുവിധ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളുമില്ലാതെ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നത്.
വൈകുന്നേരം ഏകദേശം 7:30 ഓടെയാണ് കമ്പോളത്തെ ഒന്നാകെ വിഴുങ്ങിയ ആ ദുരന്തത്തിന്റെ തുടക്കം. ഒരു കച്ചവടക്കാരൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് കാണിച്ചുകൊടുക്കാനായി കത്തിച്ചുവിട്ട ഒരു പടക്കം നിയന്ത്രണം വിട്ട് തൊട്ടടുത്തുള്ള വലിയൊരു പടക്കശേഖരത്തിലേക്ക് തെറിച്ചുവീഴുകയായിരുന്നു. നിമിഷങ്ങൾക്കകം അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന വെടിമരുന്നിന് തീപിടിക്കുകയും, കണ്ണടച്ചു തുറക്കുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ അത് അടുത്തടുത്തുള്ള കടകളിലേക്ക് പടരുകയും ചെയ്തു.
ആദ്യ സ്ഫോടനത്തിന് പിന്നാലെ കമ്പോളത്തിലുടനീളം തുടർച്ചയായ സ്ഫോടന പരമ്പരകളാണ് ഉണ്ടായത്. ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്ന അഗ്നിഗോളങ്ങളും കറുത്ത പുകപടലങ്ങളും മെസ റെഡോണ്ടയെ ഒരു യുദ്ധക്കളത്തിന് സമാനമാക്കി മാറ്റി. പടക്കങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള തീപ്പൊരികൾ നാല് ബ്ലോക്കുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടന്ന കെട്ടിടങ്ങളിലേക്കും വാഹനങ്ങളിലേക്കും ആളിപ്പടർന്നതോടെ പ്രദേശം മുഴുവൻ കരിഞ്ഞ ചാരക്കൂമ്പാരമായി മാറാൻ അധികസമയം വേണ്ടി വന്നില്ല.
മാർക്കറ്റിന്റെ ഇടുങ്ങിയ ഘടന ദുരന്തത്തിന്റെ വ്യാപ്തി ഇരട്ടിയാക്കി. അനധികൃത നിർമാണങ്ങളും തെരുവുകളിലേക്ക് ഇറക്കി സ്ഥാപിച്ച കച്ചവടപ്പന്തലുകളും കാരണം ആളുകൾക്ക് പുറത്തേക്ക് ഓടിരക്ഷപ്പെടാനുള്ള വഴികളെല്ലാം അടഞ്ഞുപോയിരുന്നു. ഇതിനിടയിൽ തെരുവുകളിലൂടെ കടന്നുപോയ വൈദ്യുതി ലൈനുകൾ പൊട്ടിവീണതും രക്ഷാപ്രവർത്തനം കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാക്കി. മരണക്കെണിയിലകപ്പെട്ട ജനങ്ങൾ പരിഭ്രാന്തരായി പരക്കംപാഞ്ഞതോടെ കമ്പോളത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള തിക്കും തിരക്കും അനുഭവപ്പെട്ടു.
സ്ഫോടനത്തിൽ നിന്നും തീയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച പലരും തിക്കിലും തിരക്കിലും പെട്ട് ചവിട്ടേറ്റാണ് മരിച്ചുവീണത്. പുക ശ്വസിച്ച് ശ്വാസം മുട്ടിയും നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾക്ക് ജീവൻ നഷ്ടമായി. കടയ്ക്കുള്ളിലെ സാധനങ്ങൾ കൊള്ളയടിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഷട്ടറുകൾ ഉള്ളിൽനിന്ന് പൂട്ടിയ ചില വ്യാപാരികൾ ആ കടകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ വെന്തുമരിച്ച ദാരുണമായ കാഴ്ചകൾക്കും ആ രാത്രി സാക്ഷിയായി.
നാന്നൂറിലധികം അഗ്നിശമനസേനാ ജീവനക്കാരും നാൽപ്പതോളം ഫയർ എഞ്ചിനുകളും മണിക്കൂറുകളോളം കഠിനപ്രയത്നം നടത്തിയാണ് തീ നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കിയത്. 600 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിലധികം ഉയർന്ന താപനിലയും നിരന്തരമായ സ്ഫോടനങ്ങളും അഗ്നിശമനസേനയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയുയർത്തി. ദുരന്തത്തിൽ 291 പേർ മരണപ്പെട്ടതായി ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചെങ്കിലും, തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവിധം കത്തിയമർന്ന ശരീരങ്ങളും കാണാതായവരും ഉൾപ്പെടെ യഥാർത്ഥ മരണസംഖ്യ ഇതിലും വളരെ കൂടുതലായിരുന്നു എന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. നൂറിലധികം പേർക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.
ഈ മഹാദുരന്തത്തിന് പിന്നാലെ പെറുവിൽ ശക്തമായ ജനരോഷമാണ് ഉയർന്നത്. നഗരമധ്യത്തിൽ ഇത്രയധികം വെടിമരുന്ന് അനധികൃതമായി സംഭരിക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയ അധികൃതരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായ ഗുരുതരമായ സുരക്ഷാവീഴ്ചയും അനാസ്ഥയും കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു. സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് സർക്കാർ സമഗ്രമായ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, ഭാവിയിൽ ഇത്തരം അപകടങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ പടക്ക നിർമ്മാണത്തിനും വിപണനത്തിനും രാജ്യത്ത് കർശനമായ നിരോധനങ്ങളും സുരക്ഷാ നിയമങ്ങളും ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
പിന്നീട് മെസ റെഡോണ്ട മാർക്കറ്റ് നവീകരിക്കുകയും പുനർനിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, വെന്തുരുകിയ ആ രാത്രി സമ്മാനിച്ച ഭീതി ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്. സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കാറ്റിൽപ്പറത്തി നടത്തുന്ന വിപണന രീതികൾ എത്രത്തോളം വലിയ വിനാശമാണ് വരുത്തിവയ്ക്കുക എന്നതിന്റെ നിത്യസ്മാരകമായി മെസ റെഡോണ്ട ദുരന്തം ഇന്നും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു വലിയ മുന്നറിയിപ്പായി അവശേഷിക്കുന്നു.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (Generated by AI)
