1947 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രയാകുമ്പോൾ ഇന്ത്യ നേരിട്ട ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി കേവലം ഒരു പുതിയ സർക്കാരിനെ രൂപീകരിക്കുക എന്നതായിരുന്നില്ല മറിച്ച്, അധിനിവേശത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടന്ന ഭൂപ്രദേശങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിച്ച് ഏകീകൃതമായ ഒരു രാഷ്ട്രത്തെ വാർത്തെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഇന്ത്യ തന്റെ 80-ാം സ്വാതന്ത്ര്യദിനം ആഘോഷിക്കാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന 28 സംസ്ഥാനങ്ങളും 8 കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും അടങ്ങുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം ഒറ്റ രാത്രികൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ടതല്ല എന്ന് കാണാം. കഴിഞ്ഞ എട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഭാഷാപരമായ അവകാശവാദങ്ങൾ, ഭരണം, സുരക്ഷ, വംശീയ തത്വം, രാഷ്ട്രീയ സ്വയംഭരണം എന്നിവ മുൻനിർത്തി നിരന്തരം മാറ്റങ്ങൾക്കു വിധേയമായി രൂപപ്പെട്ടതാണ് ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ .
ബ്രിട്ടീഷ് പ്രവിശ്യകളും 500-ലധികം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന പതറുന്ന ഒരു ഘടനയിൽ നിന്നാണ് ഇന്ത്യ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ യാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്. ഹൈദരാബാദ്, ജുനാഗഡ്, മണിപ്പൂർ, ത്രിപുര, ജമ്മു കശ്മീർ തുടങ്ങിയ പ്രവിശ്യകളെ നയതന്ത്രത്തിലൂടെയും നിയമപ്രക്രിയയിലൂടെയും ഇന്ത്യൻ യൂണിയന്റെ ഭാഗമാക്കുന്നതിന് 1947 നും 1949 നും ഇടയിൽ സർദാർ വല്ലഭ്ഭായ് പട്ടേൽ വലിയ പങ്കാണ് വഹിച്ചത്. 1950 ജനുവരി 26-ന് ഇന്ത്യ റിപ്പബ്ലിക്കായപ്പോൾ, സംസ്ഥാനങ്ങളെ പാർട്ട് എ, ബി, സി, ഡി എന്നിങ്ങനെ നാല് വിഭാഗങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഈ സംവിധാനം താത്കാലികം മാത്രമായിരുന്നു. ജനങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക ഭാഷാപരമായ സ്വത്വങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നതോടെ അതിർത്തികൾ മാറ്റി വരയ്ക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമായി മാറി.
ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടിയത് തെലുങ്ക് സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക സംസ്ഥാനം വേണമെന്ന ആവശ്യവുമായി സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി പോറ്റി ശ്രീരാമുലു നടത്തിയ നിരാഹാരസത്യഗ്രഹവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തസാക്ഷിത്വവുമാണ്. തുടർന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങൾക്കൊടുവിൽ, 1953 ഒക്ടോബർ 1-ന് മുൻ മദ്രാസ് സംസ്ഥാനത്തിലെ തെലുങ്ക് മേഖലകളെ വേർപെടുത്തി ‘ആന്ധ്ര സംസ്ഥാനം’ രൂപീകരിച്ചു. ഇതോടെ, ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തിന് ആക്കം കൂടി.
ഇതിനെ തുടർന്ന് രൂപീകരിച്ച സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ കമ്മീഷന്റെ ശുപാർശകൾ മുൻനിർത്തി 1956 ഓഗസ്റ്റ് 31-ന് ‘സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ നിയമം’ പാസാക്കി. ഏഴാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഈ നിയമം, പഴയ പാർട്ട് എ, ബി, സി തരംതിരിവുകൾ റദ്ദാക്കുകയും സംസ്ഥാനങ്ങളെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പുതിയ ഭൂപടത്തിന് രൂപം നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയുടെ ഉൾനാടൻ അതിർത്തികൾ തിരുത്തിക്കുറിച്ച ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റ അഴിച്ചുപണിയായിരുന്നു ഇത്. എങ്കിലും, ആ അഴിച്ചുപണിയും അവസാന വാക്കായിരുന്നില്ല.
ഭാഷാപരമായ തർക്കങ്ങളും വികാരങ്ങളും വീണ്ടും പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചപ്പോൾ ഭൂപടത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ തുടർന്നു. സംയുക്ത മഹാരാഷ്ട്ര പ്രസ്ഥാനം, മഹാഗുജറാത്ത് പ്രസ്ഥാനം എന്നിവയുടെ ഫലമായി 1960-ൽ വിശാലമായ ബോംബെ സംസ്ഥാനത്തെ വിഭജിച്ച് മഹാരാഷ്ട്ര, ഗുജറാത്ത് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ നാഗാ കുന്നുകളിലെ സ്വയംഭരണ ആവശ്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ അസ്വസ്ഥതകളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി 1963-ൽ അസാമിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി നാഗാലാൻഡിനെ പുതിയ സംസ്ഥാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. തുടർന്ന്, പഞ്ചാബി സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക സംസ്ഥാനം വേണമെന്ന ആവശ്യത്തെത്തുടർന്ന് 1966-ൽ പഞ്ചാബ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ഹരിയാന എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനവും ചണ്ഡീഗഢ് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശവും രൂപീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
1970-കൾ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ വൻ ഭരണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. 1971-ലെ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖല നിയമപ്രകാരം 1972 ജനുവരി 21-ന് മണിപ്പൂർ, ത്രിപുര, മേഘാലയ എന്നിവ പൂർണ്ണ സംസ്ഥാനങ്ങളായി മാറി. അസം വിഭജിച്ച് മിസോറാം, അരുണാചൽ പ്രദേശ് എന്നീ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു ഇവ പിന്നീട് 1987-ൽ പൂർണ്ണ സംസ്ഥാന പദവി നേടി. ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും വംശീയവുമായ സങ്കീർണ്ണതകൾ കണക്കിലെടുത്ത് സുരക്ഷയും ഭരണസൗകര്യവും ഉറപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ നീക്കത്തിന് പിന്നിൽ.
ഇന്ത്യൻ ഭൂപടത്തിലെ ഏറ്റവും സുപ്രധാനമായ മറ്റൊരു ഏടായിരുന്നു സിക്കിമിന്റെ സംയോജനം. 1975 വരെ ഇന്ത്യയുടെ സംരക്ഷിത പ്രദേശമായി കഴിഞ്ഞിരുന്ന സിക്കിമിൽ, ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഉയർന്നതിനെ തുടർന്ന് നടന്ന ജനഹിതപരിശോധനയിലൂടെ 1975-ൽ സിക്കിം ഇന്ത്യയുടെ 22-ാമത് സംസ്ഥാനമായി മാറി. 1987-ൽ ഗോവയ്ക്ക് സംസ്ഥാന പദവി ലഭിച്ചപ്പോൾ ദാമൻ, ദിയു എന്നിവയെ വേറിട്ട കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
2000-ൽ എത്തിയപ്പോൾ സംസ്ഥാന രൂപീകരണത്തിന്റെ ആധാര ഘടകം ഭാഷ എന്നതിൽ നിന്ന് മാറി ‘ഭരണസൗകര്യവും വികസന അസമത്വങ്ങളും’ എന്നതിലേക്ക് വഴിമാറി. വലിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ പിന്നാക്ക മേഖലകളുടെ വികസനം ലക്ഷ്യമിട്ട് 2000 ഓഗസ്റ്റിൽ പാർലമെന്റ് പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾ പാസാക്കി. തുടർന്ന് ബിഹാറിന്റെ തെക്കൻ മേഖല വേർപെടുത്തി ജാർഖണ്ഡ് രൂപീകരിച്ചു. മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്ന് ഛത്തീസ്ഗഢ് വേർപെടുത്തി.
ഉത്തർപ്രദേശിലെ മലയോര മേഖലകൾ വേർപെടുത്തി ഉത്തരാഖണ്ഡ് രൂപീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ തെലങ്കാന മേഖലയിലെ ജനങ്ങളുടെ പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ഫലമായി 2014 ജൂൺ 2-ന് ആന്ധ്രാപ്രദേശ് പുനഃസംഘടനാ നിയമപ്രകാരം തെലങ്കാന രൂപീകൃതമായി.
എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ ഭൂപടത്തെ വീണ്ടും നിർണ്ണായകമായി പുനർനിർവ്വചിച്ച സംഭവമായിരുന്നു 2019 ഓഗസ്റ്റിലേത്. 2019-ലെ ജമ്മു-കശ്മീർ പുനഃസംഘടനാ നിയമത്തിലൂടെ ജമ്മു ആൻഡ് കശ്മീരിന് നൽകിയിരുന്ന പ്രത്യേക പദവി റദ്ദാക്കുകയും, അന്നത്തെ സംസ്ഥാനത്തെ ‘ജമ്മു-കശ്മീർ’, ‘ലഡാക്ക്’ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളായി വിഭജിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു സംസ്ഥാനത്തെ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായി മാറ്റിയ അപൂർവ്വമായ മാറ്റമായിരുന്നു ഇത്.
1947-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ വിഭജിച്ച് നൽകിയ, അനിശ്ചിതത്വം നിറഞ്ഞ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും, 2026-ലെ എൺപതാം സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തിലെത്തുമ്പോൾ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളും 8 കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുമായി ഇന്ത്യ ശക്തമായ ഒരു ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക്കായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിർത്തികൾ മാറ്റിവരയ്ക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തെയും ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളെയും ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് ഈ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം ഇന്നും പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (AI SOURCES)
