ആറ് ആഴ്ചകളായി കത്തുന്ന തെരുവുകൾ, നിശ്ചലമായ ദേശീയപാതകൾ, തീർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭക്ഷണവും മരുന്നും, ഒടുവിൽ ആ രാജ്യം പൂർണ്ണമായും സൈന്യത്തിന്റെ കൈകളിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. കടുത്ത ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കൊടുവിൽ ബൊളീവിയയിൽ 90 ദിവസത്തെ രാജ്യവ്യാപക അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. റോഡുകളെല്ലാം ഉപരോധിക്കപ്പെട്ട്, ഇന്ധനവും അവശ്യസാധനങ്ങളും കിട്ടാതെ ജനങ്ങൾ വലയുമ്പോൾ, തോക്കുകളേന്തിയ സൈന്യത്തെ തെരുവിലിറക്കി അധികാരം നിലനിർത്താൻ സർക്കാർ നടത്തുന്ന ഈ നീക്കം ബൊളീവിയയെ എത്തിച്ചിരിക്കുന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആഭ്യന്തര പ്രതിസന്ധിയിലേക്കാണ്. ഈ അടിയന്തരാവസ്ഥ ബൊളീവിയയെ ശാന്തമാക്കുമോ, അതോ പ്രക്ഷോഭം കൂടുതൽ ചോരച്ചൊരിച്ചിലിലേക്ക് നയിക്കുമോ?
ടെലിവിഷനിലൂടെ രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത പ്രസിഡന്റ് പാസ്, പൊതുജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം പൂർണമായും സ്തംഭിപ്പിച്ച സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ കടുത്ത നടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. അടിയന്തരാവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായി സൈന്യത്തിന് ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ അധികാരം നൽകുകയും പൊതുപ്രകടനങ്ങൾക്കും ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിയമം ലംഘിച്ച് റോഡ് ഉപരോധം തുടരുന്നവർ “നിയമത്തിന്റെ പൂർണ ശക്തി” നേരിടേണ്ടിവരുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് പിന്നാലെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിച്ച പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സൈന്യവും സായുധ പോലീസും നീങ്ങി. ബൊളീവിയയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലൊന്നായ എൽ ആൾട്ടോയിൽ ബുൾഡോസറുകളുടെയും സുരക്ഷാ വാഹനങ്ങളുടെയും അകമ്പടിയോടെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ റോഡുകളിൽ കെട്ടിക്കിടന്ന മരക്കഷണങ്ങളും അവശിഷ്ടങ്ങളും മറ്റ് തടസ്സങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ പുറത്തുവന്നു. ആഴ്ചകളായി ഗതാഗതം നിലച്ചിരുന്ന പല പ്രധാന പാതകളും വീണ്ടും തുറക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ് സർക്കാർ നടത്തുന്നത്.
“ജോലിക്ക് പോകാനും വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠിക്കാനും രോഗികൾക്ക് ചികിത്സ ലഭിക്കാനും കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം എത്തിക്കാനുമുള്ള അവകാശം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ഉപരോധങ്ങളാൽ ബൊളീവിയക്കാരെ ബന്ദികളാക്കി വയ്ക്കാൻ അനുവദിക്കാനാവില്ല,” എന്നാണ് പ്രസിഡന്റ് പാസ് സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രതികരിച്ചത്. ഈ അടിയന്തരാവസ്ഥ ജനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാതാക്കാനല്ല, മറിച്ച് സാധാരണ ജീവിതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാണെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.
പ്രതിഷേധങ്ങൾ മൂലം ദുരിതമനുഭവിച്ച നിരവധി സാധാരണക്കാർ സർക്കാരിന്റെ നടപടിയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. എൽ ആൾട്ടോ സ്വദേശിയും കടയുടമയുമായ കാർല ബട്രോൺ മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞത്, കഴിഞ്ഞ 50 ദിവസമായി വ്യാപാരവും യാത്രയും ദൈനംദിന ജീവിതവും അതീവ ബുദ്ധിമുട്ടിലായിരുന്നുവെന്നും റോഡുകൾ തുറക്കുന്നത് വലിയ ആശ്വാസമാണെന്നും ആണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും സമാനമായ അവസ്ഥയാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.
അതേസമയം, പ്രതിഷേധക്കാർ സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾക്കെതിരെയാണ് രംഗത്തിറങ്ങിയിരിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഉയർന്ന പണപ്പെരുപ്പം, ആവർത്തിച്ചുള്ള ഇന്ധനക്ഷാമം, മന്ദഗതിയിലുള്ള സാമ്പത്തിക വളർച്ച, തൊഴിലില്ലായ്മ എന്നിവ ജനജീവിതത്തെ കടുത്ത പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയെന്നാണ് അവരുടെ ആരോപണം. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ അധികാരത്തിലെത്തിയ പ്രസിഡന്റ് പാസിന്റെ ഭരണകാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളിയായാണ് ഈ സമരത്തെ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
സർക്കാരിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ആഴ്ചകളായി തുടരുന്ന റോഡ് ഉപരോധങ്ങളും പണിമുടക്കുകളും രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ നഷ്ടമാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. ചരക്ക് ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടതോടെ വിതരണ ശൃംഖല തകരുകയും നിരവധി പ്രദേശങ്ങളിൽ അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ ക്ഷാമം രൂക്ഷമാവുകയും ചെയ്തു. ആരോഗ്യ സേവനങ്ങളും വ്യാപാര പ്രവർത്തനങ്ങളും കാര്യമായി ബാധിക്കപ്പെട്ടതായും സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
പ്രധാന തൊഴിലാളി സംഘടനകളിലൊന്ന് സർക്കാരുമായി പ്രാഥമിക ധാരണയിലെത്തി പ്രതിഷേധം പിൻവലിക്കാൻ തയ്യാറായെങ്കിലും, നിരവധി തദ്ദേശീയ സംഘടനകളും പ്രാദേശിക പ്രക്ഷോഭ ഗ്രൂപ്പുകളും സമരം തുടരുകയാണ്. നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾ മാത്രമല്ല, പ്രസിഡന്റ് പാസ് രാജിവയ്ക്കണമെന്നും പല പ്രതിഷേധക്കാരും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. “അദ്ദേഹം ഇനി രാജ്യം ഭരിക്കേണ്ടതില്ലെന്നാണ് ഞങ്ങളുടെ നിലപാട്,” എന്ന് ചില പ്രക്ഷോഭ നേതാക്കൾ തുറന്നുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ഈ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിക്കിടെ മുൻ പ്രസിഡന്റ് ഇവോ മൊറേൽസിന്റെ പേരും വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്. പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടിയെ കടത്തിയെന്ന ആരോപണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ ഒളിവിൽ കഴിയുന്ന മൊറേൽസിനെതിരെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളാണ് പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന ആരോപണം സർക്കാർ ആവർത്തിക്കുന്നു. പ്രസിഡന്റ് പാസ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളെ കടുത്ത ഭാഷയിൽ വിമർശിക്കുകയും കലാപത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് ആരോപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ മൊറേൽസും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളും ഈ ആരോപണങ്ങൾ നിഷേധിക്കുകയാണ്. സർക്കാരിന്റെ നയങ്ങൾക്കെതിരെയും രാജ്യത്തിന്റെ നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയ ദിശയ്ക്കെതിരെയും ജനങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി പ്രതിഷേധിക്കുകയാണെന്നാണ് അവരുടെ വാദം. ആവശ്യമെങ്കിൽ മൊറേൽസിനെതിരെ നിയമനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുമെന്നും സുരക്ഷാ സേന അനുയോജ്യമായ സമയത്ത് ആവശ്യമായ നടപടികൾ കൈക്കൊള്ളുമെന്നും ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ബൊളീവിയയിലെ ഇപ്പോഴത്തെ സ്ഥിതി വെറും രാഷ്ട്രീയ തർക്കം മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയെയും സാമൂഹിക ജീവിതത്തെയും ബാധിക്കുന്ന വലിയ പ്രതിസന്ധിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. 90 ദിവസത്തെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിലൂടെ സർക്കാർ നിയന്ത്രണം വീണ്ടെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, പ്രതിഷേധക്കാരും തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്. ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്.
